“Беҙ имеш-мимешкә нығыраҡ ышанабыҙ”

Ковид госпиталдәре бына икенсе йыл инде көсөргәнешле эшләүен дауам итә. Көн һайын хәүефле сир, “ҡыҙыл зона”, хәл өҫтөндәге ауырыуҙар, яңы тулҡынды кисергән  табиптар менән әңгәмәләшеүҙән ниндәйҙер яңылыҡ, күңелде күтәрерлек хәбәр көтәһең. Өфө ҡалаһының Дим районындағы госпиталь эшмәкәрлеге хаҡында аҙ яҙманыҡ, әлбиттә. Унда тупланған берҙәм коллектив бөгөн дә фиҙакәрлек менән сирлеләрҙе үлемдән, өҙлөгөүҙәрҙән аралау өсөн тырыша. Дим районы ҡала клиник дауаханаһының баш табибы урынбаҫары, медицина фәндәре докторы Шамил Тимербулатовтың “Башинформ” агентлығына биргән интервьюһының бер өлөшөн һеҙҙең ҡарамаҡҡа тәҡдим итәбеҙ.

– Беҙҙең дауахана үткән йылдың февраленән алып ғәҙәттән тыш хәлдә эшләй. Йыл буйы ковид госпитале булғандан һуң быйыл апрелдә ғәҙәти эш тәртибенә күстек. Ҡыуаныс оҙаҡҡа барманы, сират­тағы сир тулҡыны йәнә ковид госпиталенә әүерелдерҙе.

Вирус, тере булғас, ниндәй генә хәлгә тарымаһын, барыбер яраҡла­шырға, йәшәргә тырыша. Хәҙер ауы­рыуҙар араһында 30 – 40 йәшлектәр күбәйҙе, хеҙмәткә һәләтле йәштәге­ләр һаны күҙгә күренеп артты. Сир ҙә ауырыраҡ үтә, үпкә генә түгел, ашҡаҙан-эсәк юлы менән дә проблемалар киҫкенләшә. Элегерәк ярҙам иткән препараттар дауалауҙа һәр саҡта ла һөҙөмтә бирмәй. Хәҙер сирҙең билдәләре тиҙерәк һиҙелә, элек инкубация осоро яҡынса аҙна буйы дауам итһә, әле ике-өс көндә кешенең үпкәһе ныҡ зарарланырға өлгөрә, – ти табип Шамил Тимербулатов.

– Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы етәксеһе иҫкәртеүен­сә, коронавирустың тағы ла хә­үефлерәк штамы күренеүе ихтимал. Был хаҡта ни уйлайһығыҙ?

– Булыуы бик ихтимал.

– Дауаханаға вакцина яһат­ҡандар йыш эләгәме?

– Теүәл генә һанды әйтә алмайым, улар күп түгел, сирҙе еңел кисерә. Реанимацияға эләккән һәм үпкәне яһалма елләтеү аппаратына тоташтырылған ауырыуҙар араһын­да юҡтар. Прививка вирус йоҡто­роуҙан һаҡлай алмай, ул һеҙҙе реанимацияға барып етеүҙән ҡот­ҡара. Беҙҙең вакциналар үҙгәреүсән вирусҡа ҡаршы ла тора ала.

– Прививка яһатыу ни өсөн беҙ теләгәнсә тиҙ бармай? Ҡайһы бер илдәр тулыһынса вакцина­циялауҙы тамамланы, ә беҙ һаман да халыҡты өгөтләп маташабыҙ...

– Был, моғайын, беҙҙең мента­ли­теттың бер өлөшөлөр, “миңә тей­мәҫ әле” тип өмөтләнеү, “тейһә – тейенгә, теймәһә – ботаҡҡа” тип уйлау ғәләмәтелер... Беҙҙең халыҡ дарыу­ҙарҙың сит илдә етештерел­гәненә нығыраҡ ышана. Тәүҙә һәр кем илдә вакцина етештерелеүен көтөп алды, бер түгел, ә бер нисә вакцина уйлап табылғас, “ниңә былай бик тиҙ булды” тип шикләнә башланы. Үҙебеҙҙең поликлиникалар базаһында ғына 20 меңгә яҡын кешегә прививка яһаныҡ, бер ниндәй кире һөҙөмтә булманы. Эйе, тәүге көндәрҙә температура күтәрелеүе, тән ауыртыуы, хәлһеҙлек күҙәтелеүе ихтимал. Быны организмдың тәбиғи реакцияһы тип ҡарарға кәрәк.

– Социаль селтәрҙәр төрлө уйҙырмалар менән тулы. Уларға ҡаршы нисек көрәшергә?

– Бер йыл элек “коронавирус юҡ ул, донъяла йәшерен һүҙ ҡуйышыу ғына бар” тип раҫлайҙар ине. Хәҙер “вакцина насар” йәки “уның файҙаһы юҡ” тип хәбәр тараталар. “Бала тапмағандарға вакцина яһатырға ярамай” тигән уйҙырманы кем уйлап сығарғандыр? Илдең баш акушер-гинекологы был хәбәрҙе кире ҡаҡты, аңлатып ҡараны, ә икеләнеүселәр кәмемәне. Беҙҙең дауахана база­һында республикала берҙән-бер булған “ковид бала табыу бүлексәһе” эшләй. Үҙ тәжрибәбеҙҙә прививка яһатҡандарҙың һәм сир үткәргәндәрҙең имен-аман бала табыуын күрәбеҙ.

– Был имеш-мимеш, уйҙыр­ма­ларға ҡаршы көрәшергә кәрәкме?

– Беҙ, табиптар, ауырыуҙарҙы дауалайбыҙ, ә эске эштәр органдары хеҙмәткәрҙәре түгелбеҙ. Бары дөрөҫ мәғлүмәт биреп, вакцинаның ни­мәнән тороуы, нисек эшләнеүе, нисек тәьҫир итеүе хаҡында һөйләй алабыҙ. Уйҙырмаларға ҡаршы берҙән-бер ҡоралыбыҙ – дөрөҫлөк.

– Коллективығыҙ прививка яһаттымы?

– Унһыҙ дауаханала нисек эшләмәк кәрәк? Вакцинация буйынса күрһәткес беҙҙә юғары. Табип­тарыбыҙ  тәүлегенә һигеҙәр сәғәт “ҡыҙыл зона”ла эшләй, унда вирус көсөргәнеше бик ҙур,  эҫе булыуға ҡарамаҫтан, тығыҙ костюмдарҙа, респираторҙарҙа һәм күҙлектәрҙә йөрөргә тура килә. Хәҙер иң мөһиме – вирустың таралыуын туҡтатыу өсөн мөмкин тиклем күберәк ха­лыҡты прививкалау, яңы тулҡынды кире ҡағыу. Үкенескә ҡаршы, башҡа вариант юҡ. Бындай режимда даими эшләһәк тә, табиптарҙың көсө сикһеҙ түгел.

- Динә Арыҫланова