Йәйге селләне дөрөҫ үткәрегеҙ

Һауа температураһы 30 градустан артҡанда, кеше үҙен насар тоя башлай. 35 градустан да юғарыраҡ күтәрелһә, ҡайһы берәүҙәрҙең хәле бөтөүе, сирләүе ихтимал. Эҫелә ҡан тамырҙары һәм артериялар киңәйә, быныһы организмдың юғары температураға физик реакцияһы тигән һүҙ. Шул арҡала ҡан тамырҙары эшмәкәрлеге боҙола, аяҡтарҙа ҡан насар йөрөй башлай.

Бының эҙемтәләре хәүефле: тромбтарға килтереүе, ҡан баҫымын түбәнәйтеүе, ҡандың йөрәккә ағымын кәметеүе ихтимал. Йыш ҡына аң юғалтыу осраҡтары була. Эҫе һауала тын алыуы ауырлаша. Илленән өлкәнерәктәр эҫене ауыр үткәрә, уларҙың тән тиреһе йылылыҡты насар көйләй, тир бүленеүе яй бара, шуға күрә тән тейешенсә һыуытылмай. Бер йәшкә тиклемге сабыйҙар ҙа эҫенән нығыраҡ яфалана. Йөрәк сирле, ҡан ойошоуы боҙолған, варикоз, онкология ауырыуҙарына дусар кешеләр эҫе көндәрҙә бигерәк тә һаулығына иғтибарлы булырға тейеш.

Әгәр ҙә эҫелә асыҡ һауала эшләргә тура килһә? Күберәк күләгәлә булырға, иркен, асыҡ төҫтәге, тәнде ныҡ ябып торған кейем кейергә, йыш һыу эсергә кәрәк, ти белгестәр.

Бина эсендә эшләгәндә аҡыл һәм физик хеҙмәтен алмаштырыу яҡшы. Компьютерҙа ул­тырғанда ҡан тамырҙарында ҡан ойош­маһын өсөн, йыш ҡына тороп, хәрәкәтләнеп алыуҙы, аяҡтарға махсус зарядка яһауҙы ғәҙәткә индерегеҙ. Урамға сыҡҡанда башы­ғыҙҙа мотлаҡ тәбиғи туҡыманан тегелгән баш кейеме булһын. Һыуҙы йышыраҡ эсегеҙ, ул бүлмә температураһында йә иһә йылытылған булһа, тир бүленеү көсәйер һәм организмдың һыуыныуы яҡшыраҡ барыр. Табиптар кофеинлы, татлы, газлы эсемлектәр, һыра, һуттар менән мауыҡмаҫҡа саҡыра, сөнки улар йөрәк тибешен йышайта, һыуһынды ҡандырмай. Был осорҙа көсөргәнешле күнекмәләрҙән баш тартып тороу урынлы. Туҡланыу рационында емеш-еләк, шыйыҡ ҡына итеп бешерелгән аштар булһын.

Эҫенән аң юғалтыу һәм эҫе һуғыу ғәмәлдәре бер-береһенә бик оҡ­шаш, тик тәүгеһе ҡан баҫымы тө­шөүе арҡаһында, икенсе­һенең сәбәбе – тәндең ныҡ йы­лынғанлығы һөҙөмтә­һен­дә. Эҫенән кеше шунда уҡ аңын юғалт­май, хәле яйлап насарлана, эскеһе килә, аңы томалана, тем­ператураһы күтә­релә, тәне уттай ҡыҙа, кинәт кенә йығыла. Бәләгә та­рыған кешене шунда уҡ ергә һа­лырға, баш аҫты­на нимә булһа ла ҡыҫ­тырып, ҡан ағы­мын нор­маға килтереү өсөн аяҡ­тарын башынан юғары­раҡ күтәрергә кәрәк. Эҫе һуҡҡан осраҡ­та ла шул уҡ ғә­мәл­дәрҙе башҡа­рыу мөһим, тик кешене һалҡыныраҡ урынға ил­тергә, тәнен еүеш таҫ­та­мал менән һөрткөләп, һы­уытырға тырышырға, мотлаҡ “Ашығыс ярҙам” саҡыр­тырға кәрәк, ти белгестәр.

 Динә АРЫҪЛАНОВА