Рәсәй һәр саҡ булды, бар һәм буласаҡ!

Иртәгә илебеҙ Халыҡтар берҙәмлеге көнөн билдәләй. Был байрам бөйөк Рәсәйҙә йәшәгән һәр кешегә, ғаиләгә, төбәккә ҡағыла, сөнки берҙәм булғанда ғына беҙ көслөбөҙ. Татыу, матур тормоштоң нигеҙе лә уға бәйле. Байрам алдынан Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе урынбаҫары Тамара ТАНҺЫҠҠУЖИНА менән ошо хаҡта әңгәмә ҡорҙоҡ.

– Тамара Михайловна, Халыҡ­тар берҙәмлеге көнө сағыш­тырмаса йәш байрам­дар­ҙың береһе булһа ла, уның барлыҡ­ҡа килеү тарихы һәм әһәмиәте бик мөһим. Һеҙ ха­лыҡтар бер­ҙәм­легенең сағы­лышын ҡайҙа күрәһегеҙ?

– Беҙҙә быуаттар буйы килгән тарихыбыҙ һәм мәҙәниәтебеҙ ниге­ҙендә халыҡтар араһында дуҫлыҡ тыуған. Рәсәйҙә төрлө халыҡтар дуҫ ғаилә булып йәшәй, шул уҡ ваҡытта уларҙың һәр береһенең милли үҙенсә­лектәре лә һаҡлана. Күп быуат­тар бергә йәшәүебеҙгә ҡара­маҫтан, беҙ барыбер төрлө милләт кешеләре булып ҡалабыҙ, әммә татыу йәшәйбеҙ.

Ватаныбыҙ тарихында төрлө мәлдәр булған, шул иҫәптән ҙур һынауҙар ҙа. Бер илдә йәшә­үе­беҙҙе аңлау, үткәнебеҙ, бөгөн­гөбөҙ һәм киләсәгебеҙҙең уртаҡ­лығын тойоу беҙҙе көслөрәк итә. Төрлө булыуыбыҙ һәм шул уҡ ваҡытта ҡеүәтле булып ҡа­лыуыбыҙ илебеҙҙең үҙенсәлек­леген  сағылдыра.

– Белеүебеҙсә, Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ҙа ха­лыҡтар дуҫлығын нығытыуға тос өлөш индерә.

– Байтаҡ депутат Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы, Баш­ҡорт­остан рустары соборы, Баш­ҡортос­тан татарҙары конгресы, Башҡорт­остан Фин-уғыр халыҡ­тары ассам­блеяһы кеүек йәмәғәт ойошмаларында тора һәм улар­ҙың эшмәкәр­легендә әүҙем ҡат­наша. Коллегаларым төбәк-ара дуҫлыҡты нығыт­ҡан сараларҙан да ситтә ҡалмай. Мәҫәлән, рес­публиканың ҙур деле­гацияһы составында башҡорттар күпләп йәшәгән төбәктәрҙәге һабан­туй­ҙарға барабыҙ һәм унда башҡорт халҡының мәҙәниәтен, милли ғөрөф-ғәҙәттәрен, йолаларын, ризыҡтарын күрһәтәбеҙ. Был мөһим эшмәкәрлек ул, сөнки бүтән өлкәләрҙә йәшәгән башҡорт­тар республикабыҙҙа мәҙәниәткә, йолаларға ҙур иғтибар бүленеүен күрә, аңлай, даими ярҙам күрһә­телеүен тоя. Быуаттар төпкөлөнән ғаиләгә, ырыуға, йолаларға бәйле­лек илебеҙҙең ҡеүәтен арттырған, берләштереп торған. Ошо милли рух, йолалар көслө булған ғаи­ләләрҙә тәрбиәләнгән кешеләр Тыуған иленә һәр саҡ тоғро ҡала һәм уның мәнфәғәттәрен һаҡлай.

– Һеҙ ошо байрамды нисек билдәләйһегеҙ?

– Йәмәғәт урындарында уҙға­рыл­ған төрлө сараларҙы ҡарарға сығабыҙ, эш буйынса ла ҡатна­ша­быҙ. Ғаиләлә лә балаларға илһө­йәрлек хисенең мөһимлеге, Рәсәй тарихы тураһында һөй­ләйбеҙ.

Халыҡтар берҙәмлеге байрамы сағыштырмаса йәш, әммә уның әһәмиәте йылдан-йыл көсәйә бара, йәмғиәтебеҙҙә уға ныҡлы иғтибар бүленә.

– Илебеҙ һынауҙарҙы һәр саҡ халҡыбыҙҙың берҙәмлеге менән еңеп килә. Бөгөнгө хәл-ваҡиға­ларҙы еңелерәк үтер өсөн беҙҙән нимә талап ителә?

– Әле Рәсәйгә ҡаршы көслө иҡтисади санкциялар һөжүме бара. Украина артында торған илдәр Рәсәйҙең хәлен ҡаҡшатыр өсөн хәрби конфликттың үҙ файҙа­ларына һуҙылыуын теләй. Шул уҡ ваҡытта күп кенә ҙур дәүләттәр Көнбайыш Европа илдәренең һәм Американың сә­йәсәтен хупламай. Бөгөн иле­беҙҙең киләсәген һаҡлап ҡалыу өсөн көрәшәбеҙ, уның хоҡуҡ­тарын яҡлайбыҙ.

Рәсәйҙең ошондай ауыр һы­науҙарҙы кисергән мәлдәре элек тә булды. Әммә ошондай һәр үҙгәрештәрҙән һуң илебеҙ яңы үҫеш юлын алған, тормош яҡшы яҡҡа үҙгәргән, шуға ла беҙгә сабыр һәм берҙәм булырға кәрәк.

Әле халыҡтың бергә туплан­ғанын күрәбеҙ: махсус хәрби операцияла ҡатнашҡан ир-егеттәргә, ватандаштарыбыҙға рухи һәм матди ярҙам күрһәтергә теләгәндәр күп. Был дөрөҫ, әлбиттә, сөнки ошо һынауҙарҙы берҙәмлектә үтер­гә кәрәк. Эшҡыуарҙар, хәрби ту­ғанлыҡ, ҡатын-ҡыҙҙар, ағинәйҙәр һәм башҡа йәмәғәт ойошмалары, учреждениелар бик ихлас булыш­лыҡ итә, гуманитар ярҙам йыя. Хакимиәт башлыҡтары урын­дарҙа килеп тыуған мәсьәләләрҙе хәл итә. Ғөмүмән, мобилиза­цияланған һәм доброволец булып киткән ир-егеттәрҙең ғаиләләренә лә ярҙам күрһәтелә. Мәҫәлән, фермерҙар бесән, утын алып килә – ошондай миҫалдар бик күп. Был ярҙам ихлас күңелдән күрһәтелә, сөнки һәр кеше ошондай уҡ хәлгә ҡалыу ихтималлығын аңлай. Хәҙер күптәргә еңел түгел, шуға күрә лә бер-береңде аңлау, иғтибарлы булыу бик мөһим.

Парламент депутаттары ла М.М. Шайморатов исемендәге Ирек­мәндәр штабына килгән мөрәжәғәт­тәрҙе хәл итеүҙә әүҙем ҡатнаша, һәр мәсьәләне, йүнә­лешенә ҡарап, профилле коми­теттарға ебәрәбеҙ. Әйткәндәй, үҙем дә ошо штаб ағзаһы.

Ниндәй генә ҡатмарлы һы­науҙар булһа ла, уларҙы еңеп сығырбыҙ. Бөгөнгө ауыр­лыҡтарҙы ла үтербеҙ һәм хаҡлы булыуыбыҙҙы иҫбат­лар­быҙ, тип ышанам. Һүҙемде йом­ғаҡлап, шуны әйтер инем: Рәсәй һәр саҡ булды, бар һәм буласаҡ!

– Тамара Михайловна, әңгәмә өсөн рәхмәт.

ӘЙТКӘНДӘЙ

Халыҡтар берҙәмлеге кө­нө – Рәсәйҙә иң йәш бай­рам­дарҙың береһе, әммә уның барлыҡҡа килеүе илебеҙ­ҙең тәрән тарихына барып тоташа.

XVII быуат башында, Иван Грозный батшаның вафатынан һуң, тәхеткә улы Федор I Иоаннович ултыра, тик уның балалары булмай. Кинйә улы Дмитрий серле шарттарҙа донъя ҡуя, халыҡта “бәл­ки, ул терелер” тигән фекер тарала. Шул ваҡыттан Рә­сәйҙә Сыуалыш осоро башлана ла инде: ялған бат­шалар күбәйә, улар тә­хеткә ынтыла. Ил һәм ха­лыҡ тамам йонсой. Күп­тәр, Мәс­кәү батшалығы бөтөнләйгә юҡҡа сығыр, тип хәүеф­ләнә башлай. Патриарх Гермоген Ватанды һаҡларға һәм ок­купанттарҙы ҡыуып сы­ға­рырға саҡыра. Илдә Түбәнге Новгород земство старостаһы һәм кенәз Дмитрий Пожарский етәк­селегендә ополчение бар­лыҡҡа килә. Улар Рәсәй биләмәһендә йәшәгән төр­лө ҡатлам һәм милләт­тәр­ҙән торған ҙур ғәскәр туп­лауға өлгәшә. 22 октябрҙә (хә­ҙергесә 4 ноябрь) Ҡа­тай-ҡаланы һөжүм менән яулап алалар һәм поляк­тарҙы Мәскәүҙән ҡыуып сыға­ралар. Земство соборы Михаил Федорович Романовты батша итеп һайлай.

- Рәмилә МУСИНА