“Бер кемгә лә бирмәйбеҙ!”

Һуңғы ваҡытта Башҡортостандың мөһим предприятиеларының береһе – “Башкиравтодор” акционерҙар йәмғиәте тирәләй ысын алыш башланды. Ситтән ситуация “ябай кешегә иғтибар итмәү яҡшыраҡ” тигән ҡатмарлы корпоратив низағ булып күренергә мөмкин. Әммә ысынында һүҙ меңдәрсә хеҙмәткәрҙең һәм уларҙың ғаиләләренең яҙмышы, тотош ҡалаларҙың, республиканың юл тармағының киләсәге һәм еребеҙҙә кем хужа буласағы хаҡында бара.

Ваҡиғалар хроникаһы

"Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, былтыр бер нисә уңышһыҙ ҡарарҙан һуң предприятие бик ҡатмарлы хәлдә ине”, – тине был хәл буйынса республика Башлығы Радий Хәбиров. Әммә уны ҡотҡарыу буйынса эш даими алып барыла. Йәй уртаһына “Башкиравтодор” операцион табышҡа сыға башланы һәм ҙур кредит портфелен булдырҙы. Һәм бына, Хөкүмәт тырышлығы менән предприятие “аяҡҡа баҫа” башлағас, күҙ алдына ла килтереп булмай торған хәл тыуа.

Хәлдең яҡшырыуына ҡарамаҫтан, ҙур булмаған кредиторҙарҙың береһенең талабы буйынса, арбитраж суды көтмәгәндә “Башкиравтодор”ға ҡарата конкурс производствоһын индерә. Һөҙөмтәлә, ике ай производство эшмәкәрлеге туҡтап ҡала, был күңелһеҙ эҙемтәләргә килтерә: эш хаҡы буйынса бурыс барлыҡҡа килә һәм юл ремонтлау өсөн иң һөҙөмтәле осор эшһеҙ үтә.

“Барыһын да һатырға бирегеҙ” йәки "Беҙ бер кемде лә ташламаясаҡбыҙ”

Башҡортостан предприятиеһы тарихында ике яҡты күрәбеҙ – рейдерҙар һәм республика властары. Берәүһе – тиҙ бөлгөнлөккә төшөрөүҙе теләүселәр. Уларҙың логикаһы ябай: активтарын һатыу, аҡсаһын шунда уҡ алыу, ә завод, кешеләр һәм ҡала менән иртәгә нимә булыр – уларҙы борсомай. Был - саф математик табышы, ә ундағы кешеләр сығымдар тураһында отчеттағы юлдар ғына.

Икенсе яҡтан – Радий Хәбиров йөҙөндә республика етәкселегенең позицияһы. Ул предприятиены ҡотҡарыу һәм уны көрсөктән сығарыу өсөн Башҡортостан һәм уның халҡы мәнфәғәттәрен белдерә. Эйе, бөгөн бурыстар бар. Эйе, хәл ҡатмарлы. Әммә был хөкөм ҡарары түгел, ә бөтәһен дә яҙмыш ихтыярына ҡалдырыу урынына хәл итергә кәрәкле мәсьәлә.

Алдаҡ схемалары: ни өсөн “тиҙ бөлгөнлөккә төшөрөү” варианты тупикка илтә?

Эксперттар фекеренсә, йыш ҡына бындай “тиҙ” бөлгөнлөк артында активтарҙы үҙ кешеләренә арзан хаҡҡа һатыу схемалары тора. Республика һәм хеҙмәткәрҙәр һөҙөмтәлә бер нәмәһеҙ ҡаласаҡ, “намыҫлы бизнес” тураһында ҡысҡырыусылар, контролде баҫып алғандан һуң производстволарҙы һәм хеҙмәткәрҙәрҙе һаҡлап ҡаласаҡбыҙ, тип бер ниндәй ҙә гарантия бирмәйәсәк.

Киреһенсә, иң тәүҙә “ҡулайлашыу” башланасаҡ. Өҫтәүенә предприятиеның бер миҙгелдә туҡталыуы социаль шартлауға килтереүе ихтимал булыр ине. Ҡалаларыбыҙҙа һәм райондарыбыҙҙа меңәрләгән кеше эшһеҙ ҡалыр ине, был уларҙың ғаиләләре өсөн тотороҡлолоҡто юғалтыуға килтерә.

Предприятиеның киләсәге уны һатыуҙа түгел, ә үҫештә

Радий Хәбировтың һуңғы сығышы – Башҡортостан предприятиеһын ҡотҡарыу буйынса ҙур һәм ҡатмарлы эште дауам итеү. Ул республика халҡына аныҡ сигнал бирҙе: беҙ үҙебеҙҙекеләрҙе ҡалдырмаясаҡбыҙ, һәр эш урыны һәм иҡтисадыбыҙҙың киләсәге өсөн көрәшәсәкбеҙ.

Төбәк етәксеһенең бындай позицияһы Радий Хәбировтың тиҙ табыш алырға теләгән кешеләр төркөмө алдында түгел, ә республиканың бөтә халҡы алдында яуаплылығын аңлауын күрһәтә. Ул бөтә эске процестарҙы “тынысландырырға” тигән аныҡ йөкләмәләр бирә.

“Иң мөһиме, был ынтылышты кире ҡаҡтыҡ. Беҙгә бындай эштәрҙә тәжрибәле белгестәр ҡаршы торорға маташты”, – тине ул.

Башҡортостан Башлығы республика ҡатнашлығындағы көрсөктән идара ителеүсе, планлы сығыу, атап әйткәндә, бөтә эш урындарын һәм стратегик әһәмиәтле предприятиеның тотороҡло эшен һаҡлау яҡлы.

“Беҙ уны бер бер ниндәй ендәргә лә бирмәйәсәкбеҙ. Ул эшләй”

Республика етәкселегенең “Башкиравтодор” акционерҙар йәмғиәте буйынса позицияһы – предприятие эшләүен дауам итә, кешеләр эш хаҡы ала. Кисекмәҫтән эштән бушатыуҙар юҡ. Башҡортостан мәнфәғәттәре логикаһында оҙайлы үҫеш өсөн предприятиены дәүләт милкендә һаҡлап ҡалыу өсөн. Бөтә кредиторҙар менән намыҫлы диалог һәм әлбиттә предприятие эшмәкәрлегенең асыҡлығы өсөн.

Белгестәр нимә ти?

“Башкиравтодор” акционерҙар йәмғиәтен ҡотҡарыу федераль һәм урындағы власть органдарының берлектәге эшенең ни тиклем һөҙөмтәле булыуын күрһәтте, тип иҫәпләй билдәле Өфө адвокаты Валерий Харисов.

Юрист, ҡулға алыуҙы булдырмау процесы хоҡуҡ күҙлегенән бик ентекле һәм ҡатмарлы эш, тип иҫәпләй.

– Енәйәт эҙемтәләрен тикшереү уны булдырмауға ҡарағанда еңелерәк", – тине ул. – Республика һәм федераль власть органдарының хоҡуҡ һаҡлаусылар менән берлектә эшләүе генә ошондай һөҙөмтә бирә алды. Республиканың стратегик предприятиеһын яҡлау мөмкинлеге – бик мөһим эш. Ул ғәмәлдә команда эше ни тиклем һөҙөмтәле була алыуын иҫбатлай.

Валерий Харисов аңлатыуынса, рейдерҙар баҫып алыуы — документтар менән манипуляцияларға, ришүәт биреүгә, мутлашыу схемаларына, корпоратив контроль урынлаштырыуға йәки корпоратив шантажға нигеҙләнгән компанияны йәки мөлкәтте милексенең ихтыярына ҡаршы йыш ҡына көс менән үҙләштереү. Рейдерҙарҙың маҡсаты – компанияны йәки уның активтарын контролдә тотоу, был акциялар һатып алыу, бурыс булдырыу, суд махинациялары, документтарҙы ялғанлау һәм хатта туранан-тура янауҙар аша тормошҡа ашырыла. Хоҡуҡ күҙлегенән ҡарағанда, рейдерҙар баҫып алыуын иҫкәртеүҙең ҡатмарлылығы – ниәтте иҫбатлауҙың ҡатмарлылығында, рейдерҙар ҡулланған схемаларҙың күп төрлөлөгө (шул иҫәптән хоҡуҡи һәм иҡтисади ысулдар), дуҫтарса булмаған йотолоуҙы ваҡытында асыҡлауҙың ауырлығы һәм рейдерҙарҙың үҙ маҡсаттарына өлгәшеү өсөн ҡануниәттәге етешһеҙлектәрҙе ҡулланыуҙа юғары әүҙемлеге.

Рәсәй Енәйәт хоҡуғында рейдерҙар баҫып алыуы өсөн берҙәм статья юҡ, әммә рейдерҙар эшмәкәрлеге ғәмәлдәре РФ Енәйәт кодексының бер нисә статьяһы буйынса квалификациялана ала: мутлашыу (РФ Енәйәт кодексының 159-сы статьяһы), аҡса талап алыу (РФ Енәйәт кодексының 163-сө статьяһы), килешеү төҙөргә мәжбүр итеү (РФ Енәйәт кодексының 179-сы статьяһы), шулай уҡ документтарҙы ялғанлаштырыу менән бәйле статьялар (РФ Енәйәт кодексының 327-се статьяһы), фиктив бөлгөнлөк (РФ Енәйәт кодексының 196, 197 статьялары) һәм юридик шәхестәр реестры менән законһыҙ эш итеү (РФ Енәйәт кодексының 170.1 статьяһы).

Данияр АБДРАХМАНОВ, БР Йәмәғәт палатаһы рәйесе:

– Был осраҡта былай ҙа мөһим булған иҡтисади өлөштән бигерәк, социаль яҡ иғтибарҙы нығыраҡ йәлеп итә. Предприятиеның биш меңгә яҡын хеҙмәткәре эшен юғалтманы һәм юғалтмаясаҡ. Бер нисә айға туҡтаған юлдарҙы ремонтлау ҙа дауам итәсәк. Былар барыһы ла республика граждандарының уңайлылығы өсөн эшләнә. Шулай уҡ республика Башлығы күрһәткән был ҡаршылыҡтағы эҙмә-эҙлелекте билдәләргә кәрәк – ул, асылда, башҡа миҫалдарҙа ла быны аныҡ күрһәтә.