Аҙым һайын алдарға ғына торалар

Был аҙнала Башҡортостандың медицина учреждениеларына менингококк инфекцияһы осрағына бәйле кәрәкле өҫтәмә саралар тураһында хаттар ебәрелде.

Ялған документта Өфөләге һуғыш ветерандарының Республика клиник госпиталендә сирҙең раҫланған осрағы асыҡланған тиелә. Был дөрөҫ түгел. Башҡортостан Һаулыҡ һаҡлау министрлығы бындай бойороҡтар һәм хаттар ебәрмәгән. Бындай йөкмәткеле рәсми ҡарарҙар юҡ, һәм уларҙы ҡабул итеү планлаштырылмай. Төбәктә эпидемиологик хәл тотороҡло ҡала.

Ялған документҡа өҫтәп, ауырыуҙы иҫкәртеү тураһында ялған иҫкәрмәләр ҙә таратыла. Уларҙы республиканың балалар учреждениеларына ебәрәләр. Шул уҡ ваҡытта карточкаларҙа ялған тәҡдим бар, иҫкәртеү сараларының береһе булып МХО-ла ҡатнашыусылар менән бәйләнеш булдырмау тора.

Был ЦИПСО-ның сираттағы провокацияһы. Ул махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың тормошон ҡатмарлаштырыу өсөн ҡаршылыҡтар тыуҙырыуға йүнәлтелгән.

Күптән түгел Украинаның ЦИПСО-һы ҡарамағындағы каналда Литвала пенсия Башҡортостанға ҡарағанда юғарыраҡ, сөнки Литва — бойондороҡһоҙ дәүләт, ә Башҡортостан – “колония”, тигән видеояҙма барлыҡҡа килде. Хәлде “Фактчекинг по-башкирски” телеграм-каналы тикшерҙе.

"Бойондороҡһоҙ" Литва Европа Берлегенән килгән аҡсаға ныҡ бәйле, уның бурыстары, бюджет дефициты һәм халыҡтың күпләп эмиграцияһы арта. Был бәләкәй генә ил, унда ни бары 2,8 миллион кеше йәшәй. Уның территорияһы 65 300 квадрат километр тәшкил итә. Эске тулайым продукт 84 миллиард евро тәшкил итә, был хатта Кубаныҡынан да кәмерәк. Иҡтисад унда асыҡтан-асыҡ деградациялана, йәғни ваҡыт үтеү менән насарая. Литва Европа Берлегенән ҙур дотациялар ала, әммә һуңынан аҡсаның бер өлөшөн кире үҙ иғәнәһе итеп ҡайтара. Мәҫәлән, 2026 йылда ул Европа берлегенән 2,49 миллиард евро аласаҡ, ә 685,9 миллион ғына индерәсәк. Был тышҡы аҡсаһыҙ ил нормаль йәшәй алмай тигәнде аңлата.

2026 йылға Литваның бюджеты түбәндәгесә: килемдәре – 21,07 миллиард евро, сығымдары – 27,51 миллиард евро. Был эске тулайым продукттың 2,7 процентына ҡытлыҡ тыуҙыра, йәғни аҡса эшләүгә ҡарағанда күберәк тотонола. Дәүләт бурысы эске тулайым продукттың 45,4 проценты кимәлендә фаразлана. Асылда Литва банкрот ил.

Хәҙер Литва халҡы тураһында – үҙ-үҙенә ҡул һалыусылар һәм эшһеҙҙәр иле. 2025 йылда унда 2,89 миллион кеше йәшәй. 2010 йылда 3,14 миллион булған, 15 йыл эсендә 250 мең кеше киткән. Күҙ алдына килтереү өсөн, картанан ҙур ҡала юҡҡа сыҡҡан тип әйтергә була. Ә тәрәнерәк ҡаҙып алһаң, 1990 йылда халыҡ һаны 3,69 миллион тәшкил иткән — әлегегә ҡарағанда 800 меңгә күберәк. Төп сәбәп – кешеләрҙең бала табыу кимәле түбән булыуында түгел, ә күмәк эмиграцияла. Европа берлегенә ингәндән алып рәсми мәғлүмәттәр буйынса илде ярты миллиондан ашыу граждан ташлап киткән. Ә иҫәпкә алынмаған китеүҙәрҙе һәм тыумаған балаларҙы иҫәпкә алғанда, һан юғарыраҡ. Башлыса йәш һәм әүҙем кешеләр китә, улар эшләй һәм һалым түләй ала. Һорау: иртәгә пенсияны һәм бюджетты кем тәьмин итәсәк? Яуап юҡ, сөнки ил үҙенең нигеҙен юғалта. Быларҙың барыһы ла евродотацияларға таяна, уларһыҙ тағы ла насарыраҡ булыр ине.

Ә хәҙер Башҡортостан менән сағыштырайыҡ һәм бында картина күпкә яҡшыраҡ. Тулайым төбәк продукты – 2,8 триллион һум. Бюджет дефициты ни бары 9,8 миллиард һум, был тулайым төбәк продуктының 0,35 процентын ғына тәшкил итә. 2025 йылдың 1 октябренә дәүләт бурысы яҡынса 69,9 миллиард һум, йәки тулайым төбәк продуктының ни бары 2,5 проценты. Бындай түбән күрһәткестәр Башҡортостан иҡтисадының тотороҡлолоғо хаҡында һөйләй.

Һөҙөмтәлә, иң мөһиме –  Башҡортостандың киләсәге бар, ә Литваның киләсәге бармы? Бик шикләнәбеҙ.

Украина ЦИПСО-һының пропаганда каналы интернет селтәренә сираттағы ялған ташланы: йәнәһе, Өфөнөң 16-сы гимназияһында “рус” милләтле туғыҙынсы класс уҡыусыһы башҡорт милләтле тарих уҡытыусыһына һәм балаларына һөжүм итә, башҡорт тарихын аңлатыу буйынса низағ арҡаһында бер нисә кешене яралай. Поста һөжүм итеүсе неонацист төркөмдәрендә булған тип раҫлана. Ошо нигеҙҙә улар рус һәм башҡорт балаларын мәктәптәрҙә бүлеүҙе талап итә, йәнәһе, урыҫтар башҡорттар өсөн хәүеф тыуҙыра, тип раҫлай.

Милләт-ара нәфрәтте уятырға тырышҡан классик ынтылыш. Ысынбарлыҡта барыһы ла башҡаса.

2026 йылдың 3 февралендә иртән 16-сы гимназияла туғыҙынсы класс уҡыусыһы Вадим И. дәрескә пластик пневматик автомат (пластик шарҙар менән атыусы страйкбол уйынсығы) һәм петарда алып килә. Ул уҡытыусыға һәм өс класташына бер нисә тапҡыр ата, шунан һуң петарданы шартлата. Үҫмерҙе полиция һәм Росгвардия хеҙмәткәрҙәре оператив рәүештә ҡулға ала.

Иң мөһиме: бер кем дә зыян күрмәгән — уҡытыусы ла, уҡыусылар ҙа бер ниндәй ҙә йәрәхәт алмаған. Быны ваҡиға урынында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров рәсми раҫланы. Республика Башлығы ҡоралдың уйынсыҡ булыуын, ҡорбандарҙың булмауын, хәлдең тулыһынса контролдә тотолоуын асыҡтан-асыҡ белдерҙе.

Үҫмерҙең фамилияһы төрки, был шунда уҡ “рус террорсыһы” тураһында бөтә конструкцияны емерә. Ул күптән түгел ошо мәктәпкә күскән һәм, яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, класташтары һәм уҡытыусылары тарафынан эҙәрлекләүҙәргә дусар булыуы ихтимал. Үҫмерҙең телеграм-каналында ниндәйҙер этник һәм неонацистик берләшмәләргә ҡарау тураһында бер ниндәй ҙә һылтанма юҡ. Башҡортостан тарихы буйынса ла конфликт булмаған. Мотивтар, күрәһең, шәхси проблемалар менән бәйле. Шарттар асыҡланыуын дауам итә.

ЦИПСО иһә башҡорттарҙы урыҫтарға ҡаршы ҡуйыу өсөн махсус рәүештә инцидентты милли нигеҙгә үҙгәртә. Был провокацияға юл ҡуймағыҙ, рәсми сығанаҡтарға ғына ышанығыҙ.

Социаль селтәрҙәрҙә Роскомнадзор исеменән мутлашыусыларҙың Башҡортостандың элемтә операторҙарына һәм провайдерҙарына яҙған ялған хаты барлыҡҡа килде. Унда кешеләргә интернет эшмәкәрлегендәге өҙөклөктәр өсөн компенсация алырға тәҡдим итәләр. Ялған хат авторҙары халыҡты иҫкәртеүҙе һәм кешеләргә мәғлүмәт еткереүҙе һорай. Моғайын, яуап биреүселәрҙән һылтанма буйынса үтеүҙәрен йәки шәхси мәғлүмәттәрен еткереүҙәрен талап итәләр.

Иҫегеҙҙә тотоғоҙ: Роскомнадзор граждандарға элемтә сифаты өсөн бер ниндәй ҙә компенсация түләмәй һәм тәғәйенләмәй. Был йөҙ процентлы ялған һәм мутлашыусылар тоҙағы.

Бындай хаттар раҫланмаған адрестарҙан килә, улар хаталы һәм ашыҡ-бошоҡ эшләнә. Уларҙың берҙән-бер маҡсаты – аҡсағыҙҙы йәки мәғлүмәттәрегеҙҙе үҙләштереү.

Нимә эшләргә? Шунда уҡ бындай хәбәрҙе юйып ташлағыҙ. Һылтанмалар буйынса үтмәгеҙ, мәғлүмәтте күсереп алмағыҙ һәм бер кемгә лә бер нәмә лә хәбәр итмәгеҙ. Әгәр бәйләнеш булған икән, мотлаҡ картағыҙҙы блокка ҡуйығыҙ һәм паролдәрҙе алмаштырығыҙ.

Рәсми мәғлүмәт rkn.gov.ru сайтында һәм ведомствоның тикшерелгән аккаунттарында ғына бар.