Шамонинда мал ҡотормаған...

Өфө районының Шамонин ауылында йорт хайуандарының ҡотороу сире буйынса карантин индерелде. Берәүҙәр өсөн был ғәҙәти һәм аңлайышлы хәүефһеҙлек сараһы, ә икенселәр өсөн ығы-зығы тыуҙырыу өсөн тағы бер сәбәп кенә. Ғауға яратҡан пабликтарҙа шунда уҡ яңғырауыҡлы исемдәр, нейро селтәрҙәр ярҙамында булдырылған ялған фотолар һәм эре мөгөҙлө мал менән провокацион кадрҙар ҡулланыла башланы. Ә комментарийҙарҙа хәлде дошман боттары киҫкенләштерә, ҡурҡыу һәм негатив тыуҙыра.

Тынысланығыҙ. Барыһының да ысынбарлыҡта нисек булыуын “Фактчекинг по-башкирски” каналы аңлата. Һүҙ малдың күпләп ауырыуы тураһында түгел, ә бер эттең ҡотороу менән сирләүе тураһында бара.

2026 йылдың 8 мартында Өфө районының ветеринария хеҙмәтенә ауылда йәшәгән кеше мөрәжәғәт итә. Ул этенең һүлпәнлегенә зарлана. Хайуанды өй карантинында ҡалдыралар, әммә ике көндән ул вафат була. Белгестәр пробалар алып лабораторияға ебәрә – диагноз раҫлана: ҡотороу сире. Ветеринарҙар тиҙ арала хайуандың кәүҙәһен яндыра, биләмәне дезинфекциялай һәм бөтә бәйләнештә булған хайуандарҙы күҙәтеүгә ала. Шулай уҡ ауырыу усағының сиктәре һәм хәүеф зонаһы билдәләнә. Карантин стандарт хәүефһеҙлек процедураһы сиктәрендә индерелә, ул ихатаны урап үтеү һәм халыҡты иҫкәртеү өсөн ҡулланыла.

Әйткәндәй, ғауғалы пост авторҙары сирҙең сығанағын да аңламаған. Эт, моғайын, ҡырағай хайуандарҙан йоҡторғандыр — был иң киң таралған юл. Әммә авторҙар һыйыр фотоһын йәки нейро селтәрҙәр ярҙамында булдырылған һүрәттәрҙе ҡушырға онотмай. Дошман эҙе асыҡтан-асыҡ күренә: Рәсәйҙә йәшәгән кеше бөгөн Шамонинды ҡарһыҙ килеш күрһәтә алыр инеме икән?

Һуңғы ваҡытта интернетты асһаң, сәстәрең үрә торорлоҡ тарихтар йыш осрай. Йә лифт өҙөлөп төшөп китә, йә Хөкүмәт отчеттары Ростехнадзор мәғлүмәттәренән айырыла. Йәшәүе ҡурҡыныс булып китә, шулай бит? Айырыуса “Однажды в Башкирии” каналы постарына ышанһаҡ, ул төбәктең капиталь ремонт фондының иҫке лифттарҙы алмаштырыуҙы тулыһынса тамамлау тураһында иғлан итеүе хаҡында һөйләне. Шул уҡ ваҡытта, имеш, федераль власть органдары алмаштырылмаған ҡорамалдарҙың 12 процент булыуын раҫлай.

Эш шунда: республикала 12 меңдән ашыу лифт бар. Уларҙың 11 607-һе Төбәк операторы иҫәбендә фонд булдырыусы йорттарға ҡарай, ҡалғандары – махсус иҫәп-хисабы булған йорттарға, ә унда йәшәүселәр ҡасан һәм нимә алмаштырырға икәнен үҙҙәре хәл итә.

Фонд директоры Павел Сафонов йөҙ процентҡа алмаштырыу тураһында хәбәр иткәндә, ул тик үҙенең яуаплылыҡ зонаһы тураһында ғына һөйләй. Дәүләт яуаплы булған 11,5 мең лифт тураһында. 2025 йылдың 31 декабренә ҡарата был йорттарҙағы бөтә лифтты алмаштыралар. Ә уҡыусыларҙы ҡурҡытҡан 12 процент – был, күрәһең, махсус иҫәптәрҙәге “үҙаллы” лифттар. Әммә бында капиталь ремонт фондының ни ҡағылышы? Был идарасы компаниянан үҙегеҙҙең хосусилаштырылған фатирығыҙҙа ремонт үткәреүҙе талап итеү кеүек.

Капиталь ремонт программаһын тормошҡа ашырыу осоронда Башҡортостанда күп фатирлы йорттарҙа файҙаланылған 4 868 берәмек лифт ҡорамалдары алмаштырылған. Капиталь ремонт фонды үҙ йөкләмәләрен тулы күләмдә һәм билдәләнгән компетенция сиктәрендә үтәй. Әйткәндәй, эш туҡтап ҡалмай. Быйыл тағы ла 237 лифтты алмаштырырға ниәтләйҙәр, уларҙың хеҙмәт итеү ваҡыты әле сыға.

Украинаның ЦИПСО-һы кешеләрҙе иң ҡатмарлы ысулдар менән алдауын дауам итә. Мәҫәлән, ошо көндәрҙә республикала йәшәгән ҡатынды хәйләкәр схема буйынса алдағандар: ул эшләгән балалар стоматология клиникаһы тарафынан булдырылған тип һаналған телеграм-каналға чатҡа өҫтәгәндәр. Мутлашыусылар уның коллегаларының ялған аккаунттарын эшләй, бының өсөн уларҙың ысын фотолары ҡулланыла. Ысын чаттан берҙән-бер айырма – ҡатнашыусылар һаны.

Чатта хеҙмәткәрҙәрҙән мәғлүмәттәрҙе һанлаштырыуҙы һорап хәбәр барлыҡҡа килә. Архивтарҙы тикшереү өсөн кодты “Дәүләт хеҙмәттәре” чат-боты аша рәсмиләштерергә һәм уны дөйөм чатҡа ебәрергә кәрәк булған. Ялған ҡатнашыусылар шунда уҡ үҙҙәренең кодтарын ебәрә башлай, был ғәҙәти эш процедураһы иллюзияһын тыуҙыра. Шуға күрә был ҡатын да шикләнмәй, һәм ул шулай уҡ үҙ кодын яҙа. Бынан һуң уға янау һәм мыҫҡыллауҙар менән хәбәрҙәр яуа башлай: шунда ғына был украина махсус хеҙмәттәренең мутлашыусылары икәне аңлашыла.

Һаҡ булығыҙ! Телеграмда “Дәүләт хеҙмәттәре”нең чат-боты юҡ. Бер кемгә лә һәм бер ниндәй шарттарҙа ла кодтар ебәрмәгеҙ һәм хәбәр итмәгеҙ. Бөтә мөғлүмәтте ентекле тикшерегеҙ. Иң яҡшыһы – хеҙмәттәшегеҙгә йәки етәксегеҙгә шылтыратып, үтенестең ысынлап та уларҙан килеүен тикшерегеҙ. Әгәр ҙә һеҙ алдаҡ ҡорбаны булһағыҙ, иң мөһиме, паникаға бирелмәгеҙ. Оператив эш итегеҙ: “Дәүләт хеҙмәттәре” ҡушымтаһында һеҙҙең ризалыҡтан тыш кредит алыуҙы тыйығыҙ. Шунда уҡ мөһим хеҙмәттәрҙең паролдәрен үҙгәртегеҙ.

Украина ЦИПСО-һы координациялаған телеграм-каналдарҙа Ҡыҙыл Лиман янында Рәсәй ғәскәрҙәренең уңышһыҙ һөжүм итеүе тураһында ялған мәғлүмәт таратыла. Һүҙ легендар “Башҡортостан” 31-се мотоуҡсылар полкы эшләгән участка хаҡында бара. Экстремистар, полк командованиеһы был һөжүмде республика Башлығы Радий Хәбировтың тыуған көнөнә ҡарата һөҙөмтәләр тураһында “отчет биреү” өсөн башлаған, ләкин уңышһыҙлыҡҡа эләккән һәм һөҙөмтәлә илленән ашыу штурмовиктың ғүмерен өҙгән, тигән ялған тарата. Был – ялған.

“Башҡортостан” 31-се мотоуҡсылар полкы командованиеһы Украина ЦИПСО-һы ойошторған сираттағы ялғанды рәсми рәүештә кире ҡаға. Улар белдереүенсә, һуңғы ваҡытта полк ҙур масштаблы һөжүм операцияларын үткәрмәгән. Подразделение әллә ҡасандан бирле бронетанк техникаһын ҡулланып һөжүм итмәй. Полкка бирелгән хәрби техника составында бер ҡасан да БМП-3 һәм БТР-82 булмаған (улар фейктың “аргумент” өсөн ҡулланылған видеояҙмала һүрәтләнгән).

Радий Хәбировтың шәхесе һәм эшмәкәрлеге дошмандың махсус хеҙмәттәре иғтибары үҙәгендә ҡала. Улар махсус хәрби операция үткәреүгә ҙур ярҙам күрһәткән төбәк етәксеһен дискредитациялауҙан туҡтамай.