Беҙҙә "Башҡортостан геройы" тигән награда юҡ!

Башҡортостанда яңы алдаҡ төрө барлыҡҡа килгән. Билдәһеҙ номерҙарҙан МХО-ла ҡатнашыусыларының туғандарына шылтыраталар. Мутлашыусылар үҙҙәрен Башҡортостан Хөкүмәте йәки республика Башлығы Хакимиәте хеҙмәткәрҙәре тип таныштыра. Улар хәрби хеҙмәткәрҙәрҙе “Башҡортостан геройы” орденын тапшырыу тантанаһына саҡыра. Әммә һөйләшеү барышында хәүефле һорауҙар бирелә башлай: яугирҙең өй адресын йәки ҡайҙалығын асыҡларға тырышалар.

Был – ЦИПСО-ның яңы схемаһы. Беҙҙә “Башҡортостан геройы” ордены юҡ. Уларға тапшырған мәғлүмәт һеҙгә һәм яҡындарығыҙға ҡаршы ҡулланыла ала. Нимә эшләргә?

Бер ниндәй осраҡта ла шәхси мәғлүмәттәрҙе, адрестарҙы, геопозицияларҙы йәки башҡа шәхси мәғлүмәттәрҙе атамағыҙ. Шунда уҡ һөйләшеүҙе өҙөгөҙ һәм булған хәл тураһында хоҡуҡ һаҡлау органдарына хәбәр итегеҙ. Енәйәтселәр шәхси мәғлүмәттәрҙе асыҡлау өсөн башҡа, ышаныслыраҡ сәбәп ҡуллана ала. Шуға күрә һәр саҡ һаҡ булығыҙ!

Мәғлүмәтте тикшереү өсөн һәр ваҡыт МХО ветерандары ассоциацияһына, “Ватанды һаҡлаусылар” фонды координаторына йәки муниципалитет хакимиәтенә мөрәжәғәт итергә мөмкин. Был ойошмалар вәкәләтле власть органдарындағы мәғлүмәттәрҙе тиҙ арала асыҡлаясаҡ һәм нисек эш итергә кәрәклеген күрһәтәсәк.

Тайфун Ҡоролтай улының телеграм-каналында Асҡын районының Төлгөҙбаш ауылынан яҙылыусы блогерға “Айыҡ ауыл” конкурсында юлдарҙы ремонтлауға тип еңгән өс миллион һумдың юҡҡа сығыуы тураһында зарланған. Уның һүҙҙәренсә, ғәҙәти юлдар урынына ҡырсынташ һибелә, ә Барахаевка менән Төлгөҙбаш араһындағы участка яҙ һәм көҙ үтә алмаҫлыҡ хәлгә етә.

Грант буйынса бүленгән аҡсаның ҡайҙа киткәнен һәм Төлгөҙбашта нимәләр үҙгәргәнен “Фактчекинг по-башкирски” телеграм-каналы һөйләне.

Уларҙа ауылда юлдарҙы һәм биләмәне тәртиптә тотоу өсөн яңы техника һатып алына: роторлы ҡар таҙартҡыс, роторлы үлән сапҡыс, Т-150 тракторына алғы отвал. Шулай уҡ төҙөкләндереү үткәрелә: ҡоймалар эшләнә, “Дан аллеяһы” паркында мемориал төҙөкләндерелә, контейнер майҙансығы булдырыла һәм сүп-сар өсөн заманса евроконтейнерҙар, яңы эскәмйәләр ҡуйыла. Йәғни аҡса юл һалыуға ғына түгел, ә ауылды комплекслы яңыртыуға йүнәлтелә: хәҙер ҡарҙы таҙартырға һәм территорияны ҡарарға ярҙам иткән техника бар һәм Төлгөҙбаш дөйөм төҙөкләндерелгән. Бынан тыш, грант аҡсаһынан тыш, район үҙенең бюджетынан юлдың бер өлөшөн ҡырсынташ менән ҡаплауға өҫтәмә рәүештә ете миллион һумдан ашыу аҡса бүлә.

“Пруфы” баҫмаһында МХО ветераны Максим Кошкаров тураһында күңелде ҡыра торған мәҡәлә баҫылып сыға. Аяҡһыҙ, ҡулһыҙ, пропискаға тора алмай, пенсия түләмәйҙәр, ә тирә-яҡта дошмандар. Әммә һәр миҙалдың ике яғы бар. Әйҙәгеҙ, факттарҙы тикшерәйек. 

Ветерандың төп проблемаһы – “үҙ йортомда пропискаға тора алмайым”. Киләһе проблема – ҡатынының ике туған һеңлеләре менән йортта ҙур булмаған өлөш өсөн оҙайлы бәхәс. Эйе, мөлкәтте бүлеү мәсьәләһенә әлегә бер кем дә ҡыҫыла алмай — унда суд процестары, гражданлыҡ-хоҡуҡи бәхәстәр бара. Был, нисек кенә булмаһын, юристар һәм суд эше.

Ә бына пенсия буйынса барыһы ла хәл ителгән. Мәҡәләлә ул февралдән бер нәмә лә алмай тип яҙалар. Ысын картина шундай: 2024 йылдың 5 ноябренән ветеран “Ватанды һаҡлаусылар” фонды филиалында оҙатыуҙа тора, белгестәр хәлде контролдә тота. Кошкаров Максим Владимирович етәксе Гөлнур Ҡолһаринаның шәхси ҡабул итеүендә була. Фондтың юристары һәм партнерҙары даими нигеҙҙә яугиргә һәм уның ғаиләһенә бөтә мәсьәләләр буйынса консультациялар бирә. Ә иң мөһиме, республиканың хәрби комиссариаты мәғлүмәте буйынса, ветеранға хәрби пенсия 2026 йылдың 30 апрелендә үк иҫәпләнгән, документтар банкка киткән. Аҡса июнь айында, мөрәжәғәт иткән көнөнән алып бөтә осорға яңынан иҫәпләнеп килә. Ул үҙенә тейешле бөтә нимәне тулыһынса аласаҡ, артабан тотороҡло айлыҡ түләү буласаҡ.

Хәҙер “бер кем дә ярҙам итмәй” тигән нәмә тураһында. Фонд ветеранға адаптив кейем, следж-хоккей өсөн экипировка, электр приводлы коляска бирә. Ул “Кибатлетика”ла ҡатнаша — был протезлы егеттәр өсөн реабилитация программаһы.

Был – “Пруфы”ҙың бал мискәһенә һалған бер ҡалаҡ дегете. Йыш ҡына бындай материалдарҙы улар кешегә ярҙам итеү өсөн түгел, ә республиканы тағы бер тапҡыр насар яҡтан күрһәтеү өсөн сығара.

Уҙған аҙнала“Пруфы” Аҡбирҙе ауылы халҡы ике аҙнаға яҡын һыу булмауына зарланғаны тураһында, урындағы хакимиәтте ялғанлауҙа, эшһеҙлектә һәм битарафлыҡта ғәйепләгән, шулай уҡ республика Башлығының ҡыҫылышын талап иткән яҙма баҫтырып сығарҙы. Кешеләр шишмәгә йәки һыу автоматына барырға тәҡдим итеүҙәренә асыулана, һәм чиновниктар проблеманы хәл итеүҙе һуҙа ғына, тип раҫлай.

Ысынбарлыҡта хәл нисек? Иглин районы хакимиәте һәм Аҡбирҙе ауыл биләмәһе тәүге көндәрҙән үк хәлде контролдә тота. Проблема билдәле, һәм урындағы властарға бәйле булған бөтә нимә лә эшләнә. Ауылда һыу менән тәьмин итеү селтәрҙәре күптән төҙөлгән, әммә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, шәхси иҫәпкә документтар рәсмиләштерелмәгән. Шуға күрә уларҙы махсус ойошмаға хеҙмәтләндереүгә тапшырыу мөмкин түгел. Шуға ҡарамаҫтан, ауыл биләмәһе кешеләрҙе ташламай: мөмкин булғанса ремонт үткәрелә, һыу ағыуҙарын бөтөрә, туҙған торбалар алмаштырыла, авария хәлдәрен хәл итәләр. Ауыл башлығы һәм район хакимиәте халыҡ менән даими бәйләнештә тора.

Эҫе көндәрҙә системаға көсөргәнеш арта, һәм насос сафтан сыға. Материал баҫылған көндә яңы насос ҡуйыу буйынса эштәр алып барылған була, кис уны эшләтеп ебәрергә тейеш булалар. Бынан тыш, хакимиәт, эҫе көндәрҙә скважиналар дебеты кәмей, ә ҡулланыу арта, шуға күрә алыҫ урамдарға һыу һәр ваҡыт барып етмәгәнен аңлай.

Ваҡытлыса сараларға килгәндә, улар ҡабул ителгән һәм эшләй. Халыҡҡа ауыл биләмәһендә ҡуйылған техник һыулы мискәнән, шулай уҡ “Яппар” шишмәһенән һәм һыу автоматынан файҙаланырға тәҡдим итәләр. Эйе, был үҙәк һыу менән тәьмин итеү түгел, әммә килеп тыуған шарттарҙа хакимиәт альтернатив сығанаҡтар менән тәьмин итә. Әйткәндәй, күп кенә халыҡтың участкаларында ҡоҙоҡтар менән үҙ скважиналары ла бар.

Иң мөһиме, проблеманы йәшермәйҙәр, ә системалы хәл итәләр. Ауылда күп фатирлы йорттар төҙөлә, һәм төҙөүсе үҙ аҡсаһына яңы һыу менән тәьмин итеү линияһын һала. Артабан был селтәрҙәр идара итеүсе компанияға тапшырыласаҡ – йәғни яңы йорттар өсөн һыу мәсьәләһе тулыһынса ябыласаҡ. Элекке селтәрҙәр буйынса хакимиәт документтарҙы рәсмиләштереү буйынса эш алып бара: был - ысынлап оҙайлы процесс, сөнки башта схемалар ҙа, проекттар ҙа булмаған. Әммә эш бара.