МХО яугирен бер кем дә өйөнән ҡыумай

Иҡтисадсы Рөстәм Шәйәхмәтовтың был аҙнала донъя күргән сираттағы иҡтисади детективы йәнә тикшереүҙе күтәрә алмаған. Финанс вертикаленең төп тәнҡитсеһе финанс министры вазифаһын башҡарыусы Светлана Малинскаяның дәүләт компанияһы “Башнефть” акцияларын һатыуҙан килгән аҡса тураһындағы һүҙҙәренә шикләнә. Уның яҙмаһын “Фактчекинг по-башкирски” каналы тикшерҙе һәм хаталаныуын асыҡланы.

Бюджет ҡануниәтенә ярашлы, РФ субъекттары милкендәге акцияларҙы һәм капиталда ҡатнашыуҙың башҡа формаларын һатыуҙан килгән аҡса бюджет дефицитын финанслау сығанаҡтарына ҡарай. Отчетта бындай керемдәр махсус классификация коды буйынса үтә һәм дәүләт мөлкәтен һатыуҙан республика бюджетының килеме булып тормай.

Һәм Рөстәм Шәйәхмәтовтың бөтә сенсацияһын емергән төп факт: сумма Башҡортостан Республикаһы бюджетына 2026 йылдың 19 майында уҡ индерелгән.

Шуға күрә уға киләһе тапҡыр яҙма ҡалдырыр алдынан Бюджет кодексын асып ҡарарға кәңәш итәләр — был бухгалтер иҫәбен фантазиялар менән бутамаҫ өсөн кәрәк.

“Фактчекинг по-башкирски” каналы күптән инде Шәйәхмәтовты белгес түгел, ә мәғлүмәт спекулянты тип яҙҙы. Тик ҡайһы бер киң мәғлүмәт саралары эксперттарҙы бик үк тикшермәй: иң мөһиме, ғауғалы фекер белдерергә кәрәк.

Социаль селтәрҙәрҙә хәүефле хәбәр барлыҡҡа килде: етем булараҡ торлаҡ алған хәрби хеҙмәткәр йәнә алғы һыҙыҡҡа киткән һәм хәҙер, йәнәһе, баш өҫтөндәге ҡыйыҡһыҙ ҡаласаҡ. Сәбәбе – коммуналь хеҙмәттәр өсөн бурыстары һәм һыуы ағып торған тишек ҡыйыҡ.

Ысынбарлыҡ ниндәй? Фатир хәрби хеҙмәткәргә рәсми рәүештә беркетелгән – 2023 йылдың ноябрендә ҡуртым килешеүе төҙөлгән. Был - уның законлы йорто. “Коммуналка” өсөн бурыс, ысынлап та, бар, һәм ул 2023 йылдың ноябренән йыйылған. Әммә был кисекмәҫтән ҡыуып сығарыу өсөн сәбәп түгел. Хакимиәт белдереүҙәр ебәрә — бурыслылар менән ғәҙәти эш был, ә күсеп китергә бойороҡ түгел.

Шул уҡ ваҡытта элекке йәшәүселәрҙең элекке бурыстары унан талап ителмәй – уларҙы түләргә кәрәкмәй.

Ҡыйыҡҡа килгәндә, үткән аҙнала уны ремонтлағандар, һыу аҡмай. 2023 йылда ла бында капиталь ремонт үткәрелгән. Идара итеүсе компания ҡыйыҡты өҫтәмә тикшереүҙе планлаштыра, ә 21 июлдә торлаҡ-эксплуатация белгестәре фатирҙы һәм йылытыу системаһын тикшерергә килә, шул иҫәптән, әгәр ул булһа, зыянды ҡаплау өсөн.

Төп һөҙөмтә шундай: күсереү тураһында бер ниндәй ҙә ҡарар юҡ. Хәл контролдә, проблемалар хәл ителә. Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы торлаҡһыҙ ҡалмаясаҡ — мәсьәлә көрсөк стадияһында түгел, ә эш стадияһында. Әгәр яңы факттар барлыҡҡа килһә, улар тикшереләсәк һәм халыҡҡа һөҙөмтә еткереләсәк.

Алдағы аҙналарҙа хәбәр итеүебеҙсә, Өфөлә ағастар ултыртыу, уларҙы ҡырҡыу тураһында бик күп ялған хәбәрҙәр булды. Халыҡты борсоған был тема иғтибар үҙәгендә. Мәҫәлән, “Уфа Бетонная” телеграм-каналында йәшелләндереү тураһында сираттағы яҙма донъя күрҙе. Был юлы Мир скверындағы үҫентеләрҙең фотоһы менән. Йәнәһе, ҡулланыусы ултыртылған ағастарҙың ҙурлығына асыулана. Альберт Рәхмәтуллин, әлбиттә, “сәнсеү” мөмкинлеген ҡулдан ысҡындырмаған. Имеш, бюджет аҡсаһы тотонолған, ә скверҙа аңлашылмаған нәмә ултыртылған.

Ысынбарлыҡ ниндәй? Мир скверында ағастар, ысынлап та, ултыртылған. Үҫентеләр, ә ҙур ағастар түгел. Уларҙы бағыусы биргән. Ҡала бюджеты был маҡсатҡа тотонолмай.

Ҡаланың йәшелләндерелеүенә һәм бизнестың баш ҡаланың сәскә атыуына булышлыҡ итеүенә шатланыу урынына, Альберт Рәхмәтуллин һәр ваҡ-төйәктә тағы ла хәйлә эҙләй.

“Пруфы” баҫмаһы демограф Рөстәм Шәйәхмәтовтың Башҡортостанда “балалы ғаиләләргә ярҙам итеү буйынса төбәк сараларының күпселеге бөтөрөлдө“ тигән мәҡәлә баҫтырып сығарҙы. Уның фекеренсә, тап ошо республикала демографик хәлдең насарайыуына сәбәптәрҙең береһе булған.

Әйҙәгеҙ, тикшереп ҡарайыҡ. Мәҡәләлә бындай етди белдереүҙе бер нәмә лә раҫламай. Автор ярҙам сараларын күпләп бөтөрөү тураһында һөйләгән бер норматив документ та килтермәй, ҡануниәт үҙгәрештәренә һылтанма яһамай һәм хатта, уның фекеренсә, ғәмәлдән сығарылған сараларҙы ла аныҡ ҡына әйтмәй.

Шул уҡ ваҡытта рәсми мәғлүмәттәр киреһен күрһәтә. Бөгөн Башҡортостанда федераль һәм республика бюджеттарынан финансланған балалы ғаиләләргә 50-нән ашыу төрлө социаль ярҙам саралары ғәмәлдә. Өҫтәүенә ярҙам системаһы һаҡланып ҡалыуҙан тыш, камиллашыуын дауам итә.

Мәҫәлән, 2023 йылдан элек булған бер нисә түләүҙе берләштергән балалы ғаиләләргә берҙәм пособие ғәмәлдә. Ул республика бюджетынан берлектә финансланған осраҡта бирелә.

Бынан тыш, Башҡортостандың Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы линияһы буйынса 20-гә яҡын төбәк ярҙам сараһы ғәмәлдә, уларҙың бер өлөшө ғаилә килеме кимәленә ҡарамай бирелә.

Һуңғы йылдарҙа республикала яңы ярҙам саралары ла барлыҡҡа килде. Улар араһында:

- күп балалы ғаиләләрҙән колледж студенттарын уҡытыу хаҡының 50 процентын компенсациялау;

- махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың балалары өсөн дә шундай уҡ компенсация;

- күп балалы ғаиләләрҙән уҡыусылар өсөн бушлай юл йөрөү;

- ике һәм унан күберәк бала тәрбиәләгән ғаиләләр өсөн йыл һайын түләнә торған ғаилә түләүе.

Шул уҡ ваҡытта республика властары, элек ғәмәлдә булған балалы ғаиләләргә ярҙам саралары һаҡланып ҡалған, тип рәсми рәүештә билдәләй.

Ярҙам сараларының тулы исемлеген бында ҡарарға мөмкин:

https://www.bashinform.ru/longreads/longreads/2026-03-10/chto-v-bashkirii-polozheno-semyam-s-detmi-v-2026-godu-4607285