Бөгөн, 7 февралдә, Башҡортостан Республикаһының тәүге Президенты Мортаза Рәхимовтың тыуған көнө. Уға 91 йәш булған булыр ине.
Республикала уның Башҡортостанды үҫтереү өсөн һалған хеҙмәттәрен онотмайҙар. Ошо маҡсатта 2023 йылдың 13 февралендә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Мортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимовтың иҫтәлеген мәңгеләштереү тураһында указға ҡул ҡуйҙы. Былтыр 7 февралдә Өфөлә Башҡортостандың беренсе Президентына һәйкәл асылды. Уны республиканың Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай бинаһы ҡаршыһында ҡуйҙылар. Монументтың авторы – скульптор, Рәсәйҙең халыҡ рәссамы Салауат Щербаков.
– Беҙ был һәйкәлде төҙөргә ҡарар иткәндә, уның Мортаза Ғөбәйҙулла улын юғары вазифалы чиновник итеп кенә түгел, ә иң элек Тыуған илен бик ныҡ яратҡан кеше итеп күрһәтеүен теләнек. Хис-тойғолар, үҙ ҡарашы булған кеше. Әммә, иң мөһиме, үҙ халҡына тоғро хеҙмәт иткән шәхес. Һәйкәл идеяһы нисек барлыҡҡа килде – был осраҡ Мортаза Ғөбәйҙулла улының характерын сағыу күрһәтә. 2003 йыл, һайлау кампанияһы. Мин уның янына килдем һәм: “Агитация материалдары өсөн фотоларығыҙ юҡ, портрет эшләргә кәрәк”, –тинем. Ул: “Бар, ҡамасаулама, хатта булмаясаҡмын”, – тип яуапланы. Шулай ҙа мин уны күндерҙем, ул ризалашты. Беҙ фотографты саҡырҙыҡ һәм төшөрөү өсөн бер сәғәт ваҡыт кәрәклеген билдәләнек. Мортаза Ғөбәйҙулла улы: “Һинең биш минутың бар”, – тине. Беҙ фотограф менән Президенттан пиджагын иңбашына ырғытыуҙы һораныҡ. Был образ килеп сыҡты. Минеңсә, ул бөтә ғүмерен эшкә бағышлаған кешенең шәхесен бик яҡшы сағылдыра. Мортаза Ғөбәйҙулла улы хаҡында онотмаясаҡбыҙ. Уның иҫтәлеген мәңгеләштереү буйынса ҡабул ителгән бөтә ҡарарҙарҙы тормошҡа ашырабыҙ. Уның менән эшләү беҙҙең өсөн ҙур хөрмәт булды. Беҙ унан Тыуған илгә һөйөүгә һәм сыҙамлыҡҡа өйрәндек. Мортаза Ғөбәйҙулла улы халҡыбыҙ хәтерендә мәңге ҡаласаҡ”, – тине Радий Хәбиров Мортаза Рәхимовҡа һәйкәл асҡан ваҡытында.
Өфөлә Мортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимов йәшәгән һәм эшләгән ике йортта — Энгельс урамында һәм Беренсе Май урамында мемориаль таҡтаташтар ҡуйылды.
Башҡортостан фәндәр академияһы республиканың беренсе Президенты тураһында биографик энциклопедия сығарҙы. Ә Өфөлә Радий Хәбировтың шәхси ҡарары һөҙөмтәһендә республиканың беренсе Президенты төҙөй башлаған «Әр-Рәхим» мәсете төҙөлөшө тергеҙелде.
Әммә иң мөһиме, Мортаза Ғөбәйҙулла улы хаҡында хәтер республика халҡының йөрәгендә йәшәй. Ул власҡа халыҡтан килдек. Ауыл малайы, ҙур заводтың директоры була, ә һуңынан төбәкте етәкләй. Аҡыллы консерватизм республика мәнфәғәттәрен, кешеләрҙең ихтыяждарын аныҡ аңлау менән бер рәттән, үҙ позицияһын яҡлауҙа сыҙамлыҡ һәм сыҙамлыҡ — былар барыһы ла Мортаза Рәхимовтың ысын лидер булыуын күрһәтә. Оҙаҡ йылдар уны илдең сәйәси ауыр ауыросрона индереү юҡҡа түгел бит.
Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров үҙен Мортаза Рәхимовты үҙенең остазы тип иҫәпләгән кешеләр төркөмөнә индерә:
– Минең быуын кешеләренең күбеһе – идарасылар – уның нисек идара итеүен, үҙ эшенә нисек ҡарауын күреп үҫте.
Йыш ҡына иртән урамда ҡараңғы булғанда, ә уның тәҙрәһендә ут яна. Кис инде ҡараңғы, ә уның тағы ла тәҙрәһенән яҡты төшә. Ул йәкшәмбе лә, дүшәмбе лә, байрам көндәрендә лә эшләне. Мин уның хакимиәте етәксеһе булып эшләгәндә, Яңы йыл байрамдарының береһендә беҙ 31 декабрҙә хушлаштыҡ, бер-беребеҙҙе ҡотланыҡ. Мин: “Мин киттем? Ул: “Ярай, иртәгә төшкө ашҡа осрашырбыҙ”. 1 ғинуар! Бына шундай кеше булған, – тип хәтирәләре менән уртаҡлашты Радий Хәбиров.
Рәсәй Президенты Владимир Путин да төбәктең беренсе етәксеһе менән хушлашырға килде.
– Мортаза Ғөбәйҙулла улын мин шәхсән белә инем, беҙҙең яҡшы мөнәсәбәттә булдыҡ. Ул Рәсәй Федерацияһы субъекты сифатында республика үҫешенә ҙур өлөш индерҙе һәм бик төплө милли сәйәсәт алып барҙы, бөтә Рәсәй тормошонда практик, реаль ҡатнашлыҡ ала һәм Рәсәй тарихының киҫкен этабында бер ниндәй арттырыуһыҙ бик мөһим, тотороҡландырыусы роль уйнаны, — тине Владимир Путин,
Фото һәм мәҡәлә сығанағы: “Башинформ”.