Төп талаптар – тиҙлек, сифат, яуаплылыҡ

– Дауахананың исеме үк бындағы эштең ифрат тынғыһыҙ икәнлеген әйтеп тора кеүек...

– Ашығыс медицина ярҙамы күрһәтеү дауаханаһы – Өфө ҡала­һын­да ғына түгел, ғөмүмән, республи­калағы иң ҙур һәм күп профилле дауалау-диагностикалау учрежде­ние­ларының береһе. Уның төп тәғәйен­ләнеше халыҡ­ҡа түләүһеҙ медицина ярҙамы күрһәтеүгә дәүләт гарантиялары нигеҙендә медицина ярҙамын тәьмин итеүгә йүнәлтелгән. Бө­гөн­ бында 810 урынға иҫәп­ләнгән 16 клиник, алты параклиника, дүрт реанимация-анестезиология бүлектәре эшләй. Тәүлек әйләнәһенә 18 операция блогы сафта, бер юлы ике тиҫтәгә яҡын операция яһалыуы ихтимал. Ғөмүмән, беҙгә эләккән пациент­тарҙың 70 процентын “Ашығыс ярҙам” машинаһы килтерә. Уларға кисекмәҫтән медицина ярҙамы талап ителә. Кешеләр төрлө хәлгә эләгеүе бар: юл-транспорт ваҡиғаһы, бәхетһеҙ осраҡ, енәйәт ҡорбандары булһынмы йәки бәғзеләр үҙен насар тойһонмо. Балалар айырым иғтибар талап итә: төрлө вируслы, инфекциялы сирҙәрҙән тыш йығылған, ауыртынған, йәрәхәтләнгән, зарар күргән бәләкәстәр ҙә эләгә беҙгә.

Ошондай режимда эшләү хеҙмәт­кәрҙәрҙән һөнәри оҫталыҡ ҡына түгел, тиҙлек, хәлде аныҡ баһалау, па­циенттың хәленә ҡарап, дөрөҫ процедуралар билдәләү кеүек сифат­тарҙы ла талап итә. Дауахана йылына 67 меңдән ашыу кешегә медицина ярҙамы күрһәтә. Пациенттарҙың яртыһынан күберәге стационар шарттарҙа дауалана. Йылына меңдәрсәгә еткән операцияларҙың өстән бер өлөшө эндоскопия техно­логияһын ҡулланып, бәләкәй инвазивлы технология буйынса ғәмәлгә ашырыла. Заманса технологиялар медицинала йылдан-йыл киңерәк мөмкин­лектәр аса, нейрохирургия, травматология һәм ортопедия, йөрәк-ҡан тамырҙары хирургияһы профилдәре буйынса юғары технологиялы медицина ярҙамы күрһәтелә.

Һандарға килгәндә, йылына учреждениела 1900000 самаһы лаборатория тесы анализлана, 9000 рентген диагностикаһы тикшереүе үткәрелә, 149 000 самаһы ультратауыш һәм функциональ, 10000 тирәһе эндоскопик тикшереү яһала, пациенттар 270 000 физиотерапевтик һәм реабилитация процедураһы үтә.

– Медицина эшмәкәрлеге 15 профиль буйынса ғәмәлгә ашырыла. Учреждение Башҡортостан дәүләт медицина университетының ун кафед­раһына – клиника базаһы, шулай уҡ урта медицина белемле хеҙ­мәткәрҙәр һәм фармацевтика белгестәре өсөн квалификацияны камиллаштырыу үҙәге лә булып тора.

Әлбиттә, дауахананың төп бай­лығы – беҙҙең кадрҙар. Бындағы белгестәрҙең квалификацияһы бик юғары. Хеҙмәткәрҙәрҙең дөйөм һаны – 1163, уларҙың 275-е – табиптар. Улар араһында “Рәсәйҙең атҡаҙанған табибы” исеменә – бер, “Башҡортос­тандың атҡаҙанған табибы” исеменә 16 кеше лайыҡ булған. “Рес­публиканың һаулыҡ һаҡлау отличнигы” тигән маҡтаулы исем 26 белгескә бирелгән, Рәсәй кимә­лендәгеһе – дүртәүгә. Белгестәр араһында биш медицина фәндәре докторы, 35 медицина фәндәре кандидаты эшләй. 93 табип – юғары, 37-һе – беренсе, 22-һе икенсе категорияға эйә.

Урта медицина белемле хеҙмәт­кәрҙәргә килгәндә, дауаханала уларҙың һаны 530-ға тиң. Уларҙың өс тиҫтәнән ашыуы республиканың юғары наградаларына лайыҡ, ғөмүмән, барыһы ла юғары һөнәри оҫталыҡҡа эйә профессионалдар.

Дауахананың матди-техник базаһы даими яңыртылып тороу сәбәпле, татыу коллек­тивтың эше ырамлы, ыңғай бара. Балаларҙың һаулығын һаҡлау йәһәтенән дә республика ғына түгел, Рәсәй кимәлендә лә маҡтанырлыҡ һөҙөмтәләре етерлек.

– Килешәм. 2009 йылдан дауахана базаһында Төбәк ҡан тамырҙары үҙә­ге ойошторолдо, ул әле лә уңышлы эшләй. Был – заман талабы, сөнки статистика күрһәткестәре буйынса йөрәк һәм ҡан тамырҙары сирҙәренән Рәсәйҙә яҡты донъя менән хушлашыусылар беренсе урында тора. Сәбәптәре төрлө: экология проблемалары, дөрөҫ туҡланмау мәсьәләһе, йәшәү рәүеше, стрестарҙың артыуы һәм башҡалар ҡан тамырҙары сирҙә­рен аҙҙыра. Тағы ла шуныһы: ҡыҙға­нысҡа ҡаршы, беҙҙең халыҡтың менталитеты ауырыуҙарҙы иҫкәртеүгә түгел, ә сир көсәйеп, үҙен белгертә башлағас, дауаланыуға йүнәлтелгән. Иҫкәртеү медицинаһын үҫтереү – медицина тармағының төп бурыс­тарының береһе.

Йәмғиәттә инсульт сиренә дусар булыусылар һаны артҡанын, был күренештең сағыштырмаса йәш кешеләр араһында ла йыш осрауын билдәләү фарыз. Баш йәки арҡа мейеһенең ҡан әй­ләнешенең патологик процесс һөҙөмтә­һендә киҫкен боҙолоуы, үҙәк нервы сис­темаһының зарарланыу симптом­дарының тото­роҡло үҫеше “инсульт” тип атала. Был хәл кешенең һәм уның яҡындарының тормошон тулыһынса үҙгәртеүе, хатта бик аяныслы һөҙөмтәгә килтереүе ихтимал. Юҡҡа ғына сирҙе “тамырҙар һәләкәте” тип атамайҙар.

Был патология көтмәгәндә баш мейеһен туҡландырған артерияның береһенә ҡан килеү туҡтауҙан башлана. Һөҙөмтәлә мейе эшмәкәрлеге боҙола, уның туҡымаһы үҙгәрештәр кисерә.

Инсульт ике төргә бүленә. Геморрагик инсульт – баш мейеһенә ҡан һауыу. Ул юғары ҡан баҫымы һөҙөмтәһендә ҡан тамырҙарының зарарланыуынан барлыҡҡа килә. Ҡан мейе туҡымалары араһына тула, гематома хасил була.

Ишемик инсульт мейенең ҡан әйләнеше боҙолоуға бәйле. Ғәҙәттә, мейегә ҡан килеүе ауырлаша йәки ҡайһы бер бүлектәренә бөтөнләй килеүҙән туҡтай. Статистика буйынса, тап инсульттың ошо төрө киң таралған – барлыҡ осраҡтарҙың 75-80 проценты.

Инсульт көтмәгәндә килтереп һуғыуы менән ҡурҡыныс. Шуныһы аяныслы: элегерәк был патология, нигеҙҙә, оло кешеләрҙә осраһа, хәҙер килеп аяуһыҙ сир йылдан-йыл “йәшәрә”: 40 йәшкә тиклемгеләрҙең инсультҡа дусар булыуы ғәҙәти хәлгә әйләнеп бара. Һәр кем инсульт ихтималлығын арттырған сәбәптәрҙе белергә тейеш: юғары ҡан баҫымы; ҡан тамырҙары, ҡан сирҙәре; тамыр эсендә тромб хасил булыуы; оҙайлы стресс; йоҡо артерияларында холестерин өлөшсөләре барлыҡҡа килеү; нәҫелдән күсәгилешлек; тәмәке тартыу, алкоголле эсемлектәр ҡулланыу кеүек насар ғәҙәттәр (улар ҡан тамырҙарының һәм йөрәктең таушалыуына килтерә), артыҡ тән массаһы; аҙ хәрәкәт итеү һәм башҡалар. Әгәр ҙә үрҙә телгә алынған күренештәр күҙәтелә икән, инсульт ихтималлығы бермә-бер арта.

Хәтерегеҙҙә тотоғоҙ: инсультҡа шик була икән, кисекмәҫтән “Ашығыс ярҙам” саҡыртырға һәм дауаханаға барырға кәрәк. Был сир яйлағанды яратмай, сирленең хәл-торошо бик тиҙ үҙгәрә, үҙәк нервы системаһы эшмәкәрлеге боҙолоуы организмда төҙәтеп булмаҫлыҡ үҙгәрештәргә килтереүе бар. Пациент туҡтауһыҙ күҙәтеү аҫтында булырға, уға барлыҡ төрлө тикшереү үткәрелергә, кисек­мәҫтән дауалау курсы билдәләнергә тейеш.

– Беҙҙең дауахана – Башҡортос­тандың иң ҙур дауалау-профилактика учреждениеларының береһе һәм бында төрлө йүнәлешле профилдәге белгестәрҙең төплө консультацияһын алырға мөмкин. Үрҙә телгә алынған Төбәк ҡан тамырҙары үҙәге тап ошо маҡсатта эшләй ҙә. Беҙҙең учреждениела диагностикалауҙың мөмкинлек­тәре киң: клиник лаборатор, бактериологик тикшеренеүҙәрҙең барлыҡ төрҙәре, нур, ультратауыш, функциональ диагностика алымдары, эндоскопия, компьютер томографияһы ярҙамында аныҡ диагноз ҡуйыла. Барлыҡ йүнәлештәр буйынса тәүлек әйләнәһенә стационар ярҙам күрһә­телә, диагностика ла иң бәләкәй ваҡыт арауығында башҡарыла. Унан тыш, “Һаулыҡ һаҡлау” милли проекты сик­тәрендә 2019 – 2020 йылдарҙа учреждениела юғары технологиялы ҡоролмалар һатып алынасаҡ, булған­дары яңыртыласаҡ, шул иҫәптән ангиограф, томограф, магнит-резонанс томографы һәм башҡалар.

Инсультҡа дусар кешене ҡотҡарыу өсөн уртаса 45 минут ваҡыт бар, ошо арала диагнозды билдәләп, кисек­мәҫтән дауалау процесын башларға кәрәк. Юғары технологиялы заманса ҡорамалдар ошо талаптарға яуап бирә, медицина хеҙмәткәрҙәренең эшен еңеләйтә һәм теүәлерәк итә.

Унан тыш дауаханала йөрәк-ҡан тамырҙары патологиялы ауырыу­ҙарҙы дауалау һәм реабилитациялау өсөн бүлектәр ҙә уңышлы эшләй. Уларҙа сирлеләрҙе дауалау һәм әүҙем тормошҡа ҡай­тарыу өсөн медицинаның заманса технологиялары һәм ҡаҙа­ныш­тары ҡулланыла. Һандар теле менән әйткәндә, былтыр учреждениела мейеләге ҡан әйләнеше киҫкен боҙолоуға бәйле 1218 пациентҡа, киҫкен миокард инфарктына дусар 810 кешегә ярҙам күрһәтелгән, ишемик инсульттың иң киҫкен осоронда локаль эндоваскуляр трансартериаль тромбоэкстракция операциялар яһау ҙа уңышлы ҡулланыла башланы. Ябай тел мәнән әйткәндә, һәр статистик мәғлүмәт һәм һандар нигеҙендә тынғыһыҙ фиҙакәр хеҙмәт, профессионалдар тарафынан ваҡытында асыҡланған сирҙәр һәм ҡотҡарылған мең­дәрсә ғүмерҙәр тора.

– Үҙәк 2012 йылдан уңышлы эш­ләй, беҙҙең белгестәр травматология йүнәлеше буйынса ярҙам талап иткән һәм юл-транспорт фажиғәләрендә йәрәхәтләнгән граждандарға махсус­лаштырылған юғары технологиялы ярҙам күрһәтә. Шулай уҡ беҙҙең учреждениела өсөнсө муниципаль-ара медицина округтарынан килтерелгән пациенттар ҙа медицина ярҙамы ала. Былтыр ошо йүнәлеш буйынса 11 мең кешегә медицина ярҙамы күрһә­телгән. Үҙәктең эшмәкәрлегенең төп маҡсаты – аварияларҙа йәрәхәтләнгән кешеләрҙең ғүмерен һаҡлап ҡалыу һәм фажиғә эҙемтәләрен кәметеү.

– Дауахана ойошторолған осорҙан башлап заманса медицина технологияларын файҙаланыу, һөнәри йүнәлешле яңы маҡсаттарҙы ғә­мәл­гә ашырыу буйынса Башҡорт­останда әйҙәүсе дауалау учреж­дениеларының береһе булып тора. 2007 йылда коллективыбыҙ эске ағзалар хирургия­һында заманса эндоскопия һәм бәләкәй инвазивлы техноло­гия­лар­ҙы уңышлы ғәмәлгә ашыр­ғаны өсөн Башҡортостандың Дәүләт премияһына лайыҡ булды. Шулай уҡ республикала сәләмәтлек һаҡлауға һәм медицина фәнен үҫтереүгә индергән фиҙакәр хеҙмәте өсөн Рәсәй һәм республика хөкүмәт­тәренең, шулай уҡ Өфө ҡалаһы хакимиәтенең дипломдары һәм маҡтау грамоталары менән бүләкләнгән. Дауахана “Бөтә Рәсәй Почет китабы”на һәм “Рәсәйҙең 100 иң яҡшы һаулыҡ һаҡлау учреждениеһы” Бөтә Рәсәй милли регистрына индерелгән. Был да коллективтың юғары профессиональ талаптарға яуап биргәнен, һәр белгестең эшен еренә еткереп башҡарғанын иҫбатлай. Әммә заман яңылыҡтарын туҡтатып булмай, медицина тармағы йылдам үҫешә, мөмкинлектәр киңәйә, тимәк, кешеләрҙең һаулығын һаҡлау, сәләмәтлеген хәстәрләү йәһәтенән дә ыңғай һөҙөмтәләр көттөрмәйәсәк.

Беҙҙең дауаха­наны башҡа медицина учреждениеларынан айырып торған төп үҙенсәлеге, исеменән үк күренеп тороуынса, халыҡҡа ашығыс медицина ярҙамы күрһәтеү. Был үтә тынғыһыҙ, яуаплы йүнәлеш буйынса һөнәрен яратмаған, битараф кешеләр эшләй алмай. Тиҙлек, күрһәтелгән хеҙмәттең сифаты – бына ошо ғәмәлдәр эшмәкәрлегебеҙҙең нигеҙен билдәләй. Әлбиттә, берҙәм системаны тәшкил иткән оло организмда – бер үк ваҡытта йөҙҙәрсә кеше эшләгән, меңдәрсәһе дауаланған учреждениела проблемалар ҙа юҡ түгел. Әммә, бер нәмәгә ҡарамаҫтан, беҙҙең коллектив граждандарҙың һаулығын һаҡлау, сәләмәтлеген яҡшыртыу өсөн ҙур тырышлыҡ һала, һөнәри бурыс­тарын еренә еткереп үтәй. Дөрөҫөн әйткәндә, беҙҙең рәттәрҙә “Ашығыс ярҙам” дауаха­наһының тынғыһыҙ тормошон үҙ иңендә кисергән, медицинаға мөкиббән ғашиҡ кешеләр генә эшләй ала, тип иҫәпләйем.