Өмөт осҡондары ҡабыҙған йорт

Белорет ҡалаһының үҙәк урам­дарының береһендә ике ҡатлы ыҡ­сым ғына бер йорт бар. Унда бала­лар өсөн реабилитация үҙәге урын­лашҡан. Сәләмәтлеге ҡаҡша­ған, нервы системаһы, терәк-хәрә­кәт итеү аппараты, ишетеү-күреү ағза­лары ауырыуҙары, тыумыштан кил­гән сирҙәр менән яфаланған 18 йәш­кә тиклемге пациенттарға яр­ҙам күрһәтелә бында. Йыл һа­йын Белорет, Архангел, Бөрйән ра­йондарынан 900-гә яҡын бала комплекслы дауалана, үҙәк хеҙмәт­кәрҙәре уртаса алғанда көнөнә 40–50 пациентты хеҙмәтләндерә.

– 2000 йылдар башында республика буйынса инвалид һәм сә­ләмәтлеге буйынса мөмкин­лектәре сикләнгән балалар өсөн реабилитация үҙәктәре асыла башланы, беҙҙең ҡалала ла элекке балалар баҡсаһы бинаһы нигеҙендә ошондай учреждение барлыҡҡа килде. Эште башлап ебәреүе еңелдән булманы, матди база наҡыҫ, тәжри­бәбеҙ ҙә юҡ ине, – тип иҫләй ул йыл­дарҙа өлкән медицина туташы булып эш башлаған, хәҙер инде тиҫ­тә йылға яҡын үҙәк мөдире бурыс­тарын атҡарған Елена Булавко.

Ата-әсәләрҙең төп терәге

Иң тәүҙә инвалид бала тәрбиә­ләп, яҙмыш һынауҙары менән күп­селек осраҡта яңғыҙ көрәшкән ата-әсәләр үҙәктең улар өсөн киләсәктә ниндәй мөһим ярҙамсы буласағына ышанып та етмәй. Үҙ эшенә йәне-тәне менән бирелгән, мәрхәмәтле, белемле, ярҙамсыл хеҙмәткәрҙәр тупланған коллектив тиҙ арала “үҙенсәлекле” балаларҙың үҙ йортона, өмөттәрен юғалта башлаған ата-әсәләрҙең терәгенә әйләнә.

Үҙәктә стационар бүлек бар. Инвалид балалар социаль экспертиза белешмәһе менән дауалау учреж­дениеһын үҙҙәре һайлау хоҡуғына эйә. Шуға күрә бында Һамар, Силә­бе өлкәләренән, Өфө ҡалаһынан, Яҡутстандан һәм республиканың башҡа райондарынан да 21 көнлөк стационарҙа дауаланырға, башҡа хеҙмәттәр менән файҙаланырға теләп киләләр.

Учреждениеның матди-техник базаһы ла яҡшы. 2019 йылда республика бюджетынан бүленгән биш миллион һум аҡсаға капиталь ремонт уҙғарылған. Бинаның түбә таҡта­лары, иҙән, ишектәр яңыр­тылған, стеналары буялған, нигеҙе нығытылған, инеү урыны тәртипкә килтерелгән.

Бында бөтә уңайлы шарттар бар

Үҙәк барлыҡ талаптарға ла яуап бирә: ауыр сирле балаларға икенсе ҡатҡа күтәрелеү өсөн махсус ҡоролма, коридорға, бәҙрәфтәргә уңайлы таянғыстар ҡуйылған, стеналарҙағы стендтарға кәрәкле мәғлүмәттәр эре шрифтар менән яҙылған, хеҙмәткәрҙәрҙе саҡырыу өсөн тауыш биреү нөктәләре бар. Ә кабинет ишектәрендәге табличкаларҙа Брайль шрифты ҡулланылған. Һәр ерҙә таҙалыҡ, йылылыҡ, яҡтылыҡ күҙәтелә.

Үҙәктә психолог, дефектолог, логопед, хеҙмәт буйынса инструктор, педиатр, физиотерапевт, массаж, дауалау физкультураһы кабинеттары, тренажер, тамаша залы һәм балаларҙың социаль-көнкүреш адаптацияһы өсөн башҡа бүлмәләр бар.

Балалар хәрәкәт үҫеше залында, изостудия, һынлы сәнғәт һәм музыкатерапия кабинеттарында ла ихлас шөғөлләнә. Ағас эше һәм тегенеү буйынса оҫтаханалар ҙа буш тормай.

Һәр пациент реабилитацияны шәхсән рәүештә үтә. Дәрестәрҙә ба­ланың ижади һәләтен, иғти­ба­рын, фантазияһын, фекерләү ҡеүә­һен үҫтереү маҡсатында уйын алымдары ҡулланыла. Белгестәр тарафынан инвалид балалар ме­нән эшләү өсөн бер нисә программа әҙерләнгән. 2019 йылда үҙәктә тоҙ шахтаһы бүлмәһе эшләй башлаған. Галокамераға ихтыяж ҙур, дауаланырға теләүселәр күбәйгән.

Ваҡытында дауалау мөһим

Шул уҡ йылда “Иртә ярҙам итеү” бүлмәһе асылған.

– Сер түгел, төпкөлдә йәшәгән ата-әсәләр үҙ ваҡытында ярҙам һорап мөрәжәғәт итеп бармай. Ошоно иҫәпкә алып, 2019 йылдан “Иртә ярҙам итеү” программаһы буйынса эш башланыҡ. Ҡаланан йыраҡта урынлашҡан ауылдарҙа өс йәшкә тиклемге балаларҙың белгестәр ярҙамына мохтаж булыу-булмауын асыҡлау маҡсатында социаль маршруттар ойошторабыҙ. Бала ни тиклем иртә реабилитация үтә, шул тиклем тиҙерәк һауығыу мөмкинлеге бар. Уның инвалид булып ҡалмау хәүефе хатта 90 процентҡа тиклем кәмей. Медицина хеҙмәткәрҙәре бәләкәстәрҙе барып ҡарағас, реабилитациялауға мохтаж булғандарын үҙәккә саҡыра.

Бер нисә айҙан алып өс йәшкә тиклемге балалар менән реабилитолог шөғөлләнә. Массаждан һүлпән гимнастиканан башлап баланың үҫешенә йоғонто яһаған уйындарға тиклем үткәрелә. Был бүлектең эш һөҙөмтәләре күренә лә башланы, артабан да ошо юҫыҡ­та ныҡлы эшләүҙе дауам итәсәкбеҙ, – ти Елена Владимировна.

Шулай уҡ кескәй пациенттар өсөн “Ар ташы” ял базаһында асыҡ һауала төҙөлгән яңы манежда йәй буйы иппотерапия уҙғарыла. Күнек­мәләрҙе Өфө ҡалаһының иппотерапия үҙәге хеҙмәткәрҙәре ярҙа­мында башлап ебәргәндәр. Был йүнәлештә учреждениеның үҙ белгесе лә эшләйәсәк, тип күҙаллана.

Үҙәк тулы көскә эшләй

Коронавирус арҡаһында күп кенә ойошмаларҙың эшмәкәрлеге үҙгәрештәр кисерҙе, реабилитациялау үҙәгенә лә был тәьҫир итмәй ҡалмаған. Бер ни тиклем ваҡытҡа үҙәктә балаларҙы ҡабул итеү туҡтатылған. Шуға ҡарамаҫтан, реабилитациялауға мохтаж булған үҫмерҙәр һәм балалар менән медицина хеҙмәткәрҙәре, дефектологтар, педагог-психологтар дистанцияла эшләй. Онлайн-дәрестәр ойошторола, төрлө саралар, конкурстар ҙа үткәрелә. Бөгөн учреждение бөтә санитар талаптарҙы күҙәтеп, тулы көсөнә эшләй башлаған.

Реабилитация үҙәгенә ярҙам ҡулы һуҙырға әҙер торған кешеләр бихисап. Урындағы предприятиелар, эшҡыуарҙар даими рәүештә хәстәрлек күрһәтә. Һуңғы ваҡытта учреждениены медицина ҡорамал­дары менән тәьмин итеүгә Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы ҙур иғтибар бүлә.

Учреждениеның тирә-яғы ла күркәм: төҙөкләндерелгән, йәшел­ләндерелгән, йәйен-көҙөн ихата гөл-сәскәгә күмелә, балалар өсөн тренажерҙар, спорт ҡоролмалары, төрлө арт-объекттар урынлаш­тырылған.

Ғәҙәттә, инвалид бала үҙ-үҙенә бикләнә, тирә-яҡтағыларҙан тартына. Үҙәктә улар үҙҙәре кеүек үк яҙмыш һынауҙарына дусар булған тиҫтерҙәре менән уртаҡ тел табып, аралаша башлай, дуҫтар таба.

Үҙ эшенең бар нескәлектәрен яҡшы белгән, кескәйҙәрҙе яратҡан тәжрибәле педагогтар, психологтар, медицина хеҙмәткәрҙәре “үҙенсә­лекле” балаларҙың һаулығын ны­ғытыу, уларҙың көнкүрешен еңе­ләй­теү, үҙҙәрен тормошҡа яраҡ­лаштырыу өсөн барыһын да эшләргә тырыша.

– Беҙгә килеүселәр үҙҙәренә айырым иғтибар талап итә. Инвалид коляскаһында ултырған бала һәм уның күп осраҡта проблемалар менән яңғыҙ көрәшкән, арып бөткән әсәһе йәлләүгә түгел, ә аныҡ яр­ҙамға мохтаж. Йәмғиәттә яраҡла­шырға, дуҫтар табырға булышлыҡ итеү, ниндәйҙер яңы һөнәргә йәки шөғөлгә өйрәтеү – төп бурысыбыҙ. Ундай балалар тәрбиәләгән ғаилә­ләр өсөн бәләкәс кенә уңыштар ҙа ҙур ҡыуанысҡа әйләнә. Бала­ларҙың, ата-әсәләрҙең күҙҙәрендә шатлыҡ осҡондары, уларҙың йылмайыуын күреү, – эшебеҙгә иң ҙур баһа, – ти үҙәк мөдире.

Белорет ҡалаһы.