Төп бурыс – ғүмерҙе оҙонайтыу

2022 йылда Башҡортостанда көтөлгән ғүмер оҙайлығы 73 йыл тәшкил итте, тип хәбәр итә Һаулыҡ һаҡлау министрлығы. Ә Рәсәй буйынса уртаса күрһәткес – 72–76 йыл. Республиканың һаулыҡ һаҡлау министры Айрат Рәхмәтуллин әйтеүенсә, был яҡшы һөҙөмтәгә өлгәшеүгә төрлө сәбәптәр тәьҫир иткән.

Былтыр республикала дөйөм үлем кимәле 26,8 процентҡа кәмегән, сабыйҙар үлеме бары 4,2 промилле тәшкил иткән. Министр фекеренсә, быға йөклөлөк осоронда һәм хәүефле төркөмдө маршрутлау мәлендә мониторинг сис­темаһын индереү, төп акушерлыҡ өҙлөгөүҙәрен иҫкәртеү, үҫеш тайпылыштары булған балалар тыуыуын ваҡытында диагностикалау һөҙөмтәһендә өлгәшелгән. Быйыл 1 ғинуарҙан киңәйтелгән неонаталь скрининг үткәреү ауыр сирҙәрҙе иртә стадияла асыҡларға мөм­кинлек бирә. Ғүмер оҙайлығын артабан арттырыу өсөн халыҡтың бөтә йәш категорияларында ла үлем кимәлен кәметергә кәрәк. Был маҡсат “Һаулыҡ һаҡлау” милли проек­тында асыҡ билдәләнгән. Көтөлгән ғүмер оҙайлығы күрһәт­кес­тәренә өлгәшеүҙә вакцина яһау, диспансерлаштырыу мөһим роль уйнай. Амбулатор-поликлиника селтәрен киңәйтеү, заманса ФАП-тар төҙөү халыҡтың дауаланыуға мөмкин­леген арттыра. 

Быйыл республикала тағы ла 75 ФАП, ун табиплыҡ амбулато­рия­һы һәм биш табиплыҡ прак­тикаһы офисы асыласаҡ. Бөгөн “Һаулыҡ һаҡлау” милли проектына ярашлы, һигеҙ төбәк проекты тор­мошҡа ашырыла. Былтыр дөйөм финанслау күләме 7,98 миллиард һум тәшкил иткән. Сумманың дүрт­тән бер өлөшө – республика бюджетынан. Йәмғеһе ун һаулыҡ һаҡлау объекты сафҡа индерелгән, авария хәлендәге 55 ФАП модулле конструкцияларға алмаштырылған, 18 медицина учреждениеһында капиталь ремонт үткәрелгән, өс меңдән ашыу ҡиммәтле ҡорамал алынған.

Әле һаулыҡ һаҡлауҙа Берҙәм дәүләт мәғлүмәт системаһы ниге­ҙендә берҙәм һанлы контур төҙөү өҫтөндә эш бара. Һанлаштырыуҙың төп йүнәлеше – телемедицина. 2019 йылда 12,6 мең телемедицина консультацияһы үткәрелһә, 2020 йылдан башлап был һан ете тапҡырға артҡан.

Республикабыҙҙа биш йыл дауам иткән “Сәләмәтлек поездары” проектының Рәсәй кимәлендә танылыуы, өлгө итеп ҡуйылыуы бил­дәле. Ул, ысынлап та, үҙен аҡланы. Айырыуса төпкөл ауылдарҙа йәшәгән халыҡтың хроник сирҙәрен асыҡлауҙа, диагностика үткәреүҙә ул яҡшы ярҙам сараһы булды. Былтыр ғына ла тәүге тапҡыр шик аҫтына алынған социаль әһәмиәтле дүрт меңгә яҡын сир асыҡланды, 27 меңгә яҡын кеше өҫтәмә тикшеренеү үтергә ебәрелде.

Ҡаҙаныштар менән бер рәттән, хәл итәһе мәсьәләләр ҙә етерлек. Министрҙың билдәләүенсә, тәүге звенола кадрҙарҙы юғалтабыҙ, терапевтар, педиатрҙар, дөйөм практика табиптары етешмәй. Ашығыс медицина хеҙмәте лә шулай уҡ кадр­ҙарға ҡытлыҡ кисерә. Республикала был “аҡ тап”тарҙы бөтөрөү, белгестәрҙе һаҡлау, медицина учреждениеларына нығытыу, төбәк­тәргә еректереү буйынса дүрт төп программа булдырылған. Тәү сиратта “Ауыл табибы”, “Ауыл фельдшеры” ярҙамға килде, былтыр ошо программалар буйынса 91 табип, 41 фельдшер һәм ике акушерка тү­ләүҙәр алды. Быйыл Башҡорт­ос­тан Башлығы ҡарары буйынса социаль түләүҙәрҙе йыл аҙағына тиклем ашығыс медицина ярҙамы водителдәре, тәүге ярҙам күрһәткән табип һәм шәфҡәт туташтары ала­саҡ. Тәьҫирле сараларҙың береһе – медицина хеҙмәткәрҙәрен торлаҡ менән тәьмин итеү. Муниципалитеттар был йәһәттән өлгөр­лөк күрһәтә. Мәҫәлән, былтыр 186 табип, урта белемле 43 белгес торлаҡ менән тәьмин ителгән. Мәсәғүт үҙәк район дауаханаһы район хакимиәте менән берлектә торлаҡ төҙөү буйынса пилот проекты эшләп, кадрҙарҙы районға йәлеп итеү, булғандарын һаҡлау өсөн тырыша. Федераль һәм төбәк средстволары, шулай уҡ эш би­реүсе иҫәбенә төҙөләсәк йортта халыҡты хеҙмәтләндергән, һаулыҡ һағында уяу торған аҡ халатлылар, төбәкте күтәрәсәк йәш белгестәр йәшәйәсәк.

Динә Арыҫланова