+20 °С
Болотло
Телгенәм - бергенәм
11 Декабрь 2020, 14:14
Йәшәһен туған телебеҙ!
Бөгөн сәскән изге орлоҡтар шытып сығыр, емештәрен бирер.
Һәр халыҡ өсөн туған тел – ул баһалап бөткөһөҙ ҙур байлыҡ, ата-бабаларҙың ғәзиз бүләге, оло мираҫы. Беҙҙең өсөн башҡорт теле лә шундай изге байлыҡ, ул халҡыбыҙҙың тәрән аҡылын, фәһемле тарихын, һоҡланғыс йолаларын, ҡабатланмаҫ ауыҙ-тел ижадын бергә туплап, беҙҙең көндәргә тиклем алып килеп еткергән.
Белеүебеҙсә, былтыр Башҡортостан Республикаһы Башлығы Радий Хәбировтың указына ярашлы, 14 декабрь Башҡорт теле көнө тип иғлан ителде. Билдәле булыуынса, был көндә башҡорт халҡының атаҡлы мәғрифәтсеһе Мифтахетдин Аҡмулла тыуған. Яңы датаны булдырыуҙың маҡсаты – башҡорт телен һаҡлау, яҡлау һәм үҫтереү.
Ошоға ярашлы быйыл да Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың 2020 йылда Башҡорт теле көнөн үткәреү тураһындағы ҡарары донъя күрҙе, әлеге көнгә арнап үткәрелгән саралар һәм уларҙы ойоштороу комитеты раҫланды.
Башҡорт теле йылы: тәүге һығымталар
2020 йыл Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы тарафынан Башҡорт теле йылы тип иғлан ителде һәм был тәҡдимде республика етәкселеге лә хуплап ҡаршы алды. Алдан билдәләнгән планға ярашлы йыл дауамында бихисап саралар үтте, тос, маҡтауға лайыҡ эштәр башҡарылды, өр-яңы проекттар ғәмәлгә ашырылды. Шулар араһынан миҫал өсөн бер нисәүһен генә атап үтеү ҙә етә: милләттәштәребеҙ күпләп йәшәгән төбәктәрҙә Башҡорт тарихи-мәҙәни үҙәктәре, йәкшәмбе мәктәптәре асылып, эш башланы, уларҙа Башҡорт мәҙәниәте һәм мәғрифәте көндәре гөрләп уҙҙы, әллә күпме тарихи шәхестәребеҙҙең исемдәре мәңгеләштерелеп, һәйкәлдәр, таҡтаташтар асылды, республиканың һәм башҡорт теле өйрәнелгән күрше төбәктәрҙең мәктәптәре, китапханалары уҡыу әсбаптары, әҙәби китаптар менән тәьмин ителде, “Эшлекле башҡорт теле” йыйынтығы донъя күрҙе, башҡортса мобиль ҡушымталар киңерәк танылыу алды.
Сентябрь айында Красноусол ҡасабаһында үткән Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының төбәк-ара форумы ла телебеҙҙе үҫтереү йәһәтенән көнүҙәк мәсьәләләрҙе күтәрҙе һәм, шөкөр, улар буйынса маҡсатҡа ярашлы эштәр башланды. Мәҫәлән, форумда Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров башҡорт телен балалар баҡсаһынан өйрәтә башлау бурысын ҡуйҙы. Әлеге көндә Мәғариф һәм фән министрлығының уҡытыу-методика советы тарафынан бер нисә программа ҡаралып, 2021 йылда нәшер ителәсәк әсбаптар исемлегенә индерелгән. Тимәк, балалар баҡсаларында башҡорт телен өйрәтәсәк педагогтар өсөн уҡытыу программалары буласаҡ. Шулай уҡ, форум нигеҙендә ҡабул ителгән ҡарарҙарға ярашлы, республикала эшләп килгән милли мәктәптәрҙең матди-техник базаһын ентекле тикшереп, уларҙы яҡшыртыу, заманса мәктәптәр кимәленә сығарыу бурысы ҡуйыла. Былар билдәләнгән эштәрҙең бер нисәүһе генә.
Башҡорт телен интернет киңлектәрендә, социаль селтәрҙәрҙә үҫтереү һәм таратыу йәһәтенән бихисап матур конкурстар – башҡорт телендә открыткалар, видеояҙмалар, шиғыр һөйләү бәйгеләре иғлан ителде. Был эштәрҙе тормошҡа ашырыуҙа Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы, республиканың Мәғариф һәм фән, Мәҙәниәт министрлыҡтары, Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү фонды, йәмәғәт ойошмалары, уҡыу йорттары ҙур өлөш индерҙе.
Башҡорт теле көнөнә арналған саралар
Башҡорт теле йылы аҙағына яҡынлаша. Пандемия шарттарына ҡарамай, билдәләнгән саралар, эштәр тулы күләмдә тормошҡа ашырылып килә.
Иртәгә, 12 декабрҙә, баш ҡалалағы “Арт-Квадрат”тың “Йөрәк” тип аталған залында “Башҡорт теленә яңы ҡараш” тигән сара үтә. Уның барышында башҡорт телен киңерәк танытыуға арналған проекттар менән таныштырыу ойошторола. Сара ҡәҙимге һәм онлайн алымдарҙа үтә. Проекттарҙың авторҙары, йәмәғәт лидерҙары күҙгә-күҙ ҡарашып осрашып һөйләшәсәк, ә киң ҡатлам халыҡ өсөн Башҡортостан юлдаш телевидениеһы һәм социаль селтәрҙәр аша тура эфир ойоштороласаҡ.
Сара барышында яңы башҡортса-русса һәм русса-башҡортса тәржемә веб-порталы, “Аҫылташ” йәштәр брендының проекттары менән таныштырасаҡтар.
14 декабрҙә – Башҡорт теле көнөндә Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы үҙенсәлекле тамаша тәҡдим итә.
“Телдең матурлығы, илаһилығы йыр аша һәр кешенең күңеленә үтеп инә. Юҡҡамы ни әсәйҙәребеҙ беҙҙе сабый саҡта бишек йыры йырлап йоҡлатҡан, өләсәй-олатайҙарыбыҙ төрлө һамаҡтар менән яратҡан... Шуға ла филармониябыҙ артистары башҡорт теленең бар гүзәллеген йыр аша еткермәксе. Тамашала йылдар дауамында үҙ ижадында телде үҫтереүгә ҙур өлөш индергән арҙаҡлы йырсыларыбыҙ һәм йәш солистарыбыҙ Халыҡ музыка ҡоралдары милли оркестры менән берлектә сығыш яһаясаҡ.
Тел, ил, халыҡ яҙмышына битараф кеше сәхнәгә сығып һүҙ әйтә алмай. Телде, йәғни илде һаҡлап ҡалыуҙа иң яуаплы бурыс – беҙҙең иңдәрҙә. Филармониябыҙҙа телдең ҡәҙерен, бәҫен, матурлығын белгән егеттәр һәм ҡыҙҙар ижад итә. Бөгөн сәскән изге орлоҡтар шытып сығыр, емештәрен бирер тип уйлайым”, – ти тамашаның режиссеры, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Сулпан Асҡарова.
