Уңыштары менән ғорурланалар

– Әле генә яҙғы баҫыу эштәрен теүәлләп, киләһе уңышҡа ныҡлы нигеҙ һалып, малдарҙы йәйге йәйләүгә оҙаттыҡ. Ғәҙәттәгесә, ауыл халҡы иртә таңдан ҡара кискә ҡәҙәр фермаларҙан ҡайтып инмәй. Уларҙың уңғанлығына һоҡланырлыҡ – шәхси ихата­һында ла тырышалар, “колхоз эшендә” лә хеҙмәт өлгөһө күрһә­тәләр, – ти етәкселек.

Йәмғиәттең һөтсөлөк фер­маларында бөгөн 1700-ҙән ашыу һыйыр малы аҫрала, 200-гә яҡыны айырым ҡураларҙа тотолоп, һимер­теүгә ҡуйылған. Ауыл эшсәндәре әле фермаларға ремонт үткәреп, дезинфекция эштәре башҡарыу менән мәшғүл. Һәр урында тәртип, бөхтәлек хөкөм һөрә. Бында күптән инде ҡул көсө ҡулланылмай тиерлек, күп кенә эштәр механиза­цияланған. Малсылар бөгөн күпләп быҙау алыуға өлгәшкән. Яңы тыуған быҙауҙарға ла иркен, йылы ҡуралар булды­рылған. Яһалма ҡасырыу эше яҡшы ҡуйылған.

600-ҙән ашыу һыйыр һауып, малсылар көн дә Өфө, Бөрө ҡала­һы һөт комбинаттарына дүрт тоннанан ашыу аҡ тапшыра. Продукция сифатлы, юғары сортлы, шуға ла ихтыяж ҙур, күп кенә һөт комбинат­­тары нәҡ “Шаранагрогаз” йәмғиәте менән киле­шеү төҙөргә ынтыла.

– Шөкөр, беҙҙең продукцияға ихтыяж ҙур, сифатлы булыуына өҫтөнлөк бирәләр. Шуға ла малсылар сифат өсөн тырыша, бөгөн насар продукция һатһаң, иртәгә һинекен һорамаясаҡтар тигән принцип менән эшләй, – ти хужалыҡтың мал табибы Ғәфүр Сабитов. – Ит ризыҡтарын да һәр кем яратып һатып ала, хатта баш ҡаланан районға ҡунаҡҡа килеүселәр, күстәнәскә тип, беҙҙә етештерелгән ризыҡҡа өҫтөнлөк бирә.

Ауыл эшсәндәре 14 мең гектар майҙанда үҫемлекселек менән шөғөлләнә, баҫыуҙар минераль ашламалар менән даими туҡлан­ды­рылғас, йыл һайын мул уңыш алыуға өлгә­шәләр.

Техника паркы төҙөк, бай, уны йыл һайын тиерлек заманса һәм ҡеүәтле ауыл хужалығы техникаһы, төрлө ҡорамалдар менән яңыртып торалар. “Техника һатып алыуға күпләп аҡса тотонолһа ла, аҙаҡ файҙаһын бирә ул”, – ти етәкселек. Әле генә баҫыуҙарҙан уңыш йыйып алған ялан батырҙары бөгөн заманса оҫтаханаларҙа ауыл хужалығы техникаһын яҙғы баҫыу эштәренә әҙерләй, алмаш частар хәстәрләй. Әлбиттә, бында баҫыу эштәренә әҙерлек йыл буйына дауам итә.

Әйткәндәй, төҙөлөш һис туҡтағаны юҡ. Һуңғы йылдарҙа ғына 400 урынлыҡ яңы ике мал аҙбары, быҙауҙар өсөн айырым ҡура, ярма ярҙырыу цехы, йылҡылар өсөн ҡура сафҡа ингән.

Тағы ла минераль ашламалар һаҡлау өсөн заманса келәттәр, өс мең тонна силос һыйҙырышлы соҡорҙар бөгөн хужалыҡҡа хеҙмәт итә. Иген таҙартыу комплекстары, иген киптергестәр, йәшелсә һаҡлағыстар төҙөлгән. Дүрт мең башҡа иҫәпләнгән сусҡасылыҡ комплексы ла ҡабаттан эшләй башлаясаҡ, быға тиклем буш торған бинала ремонт эштәре башланған. “Беҙгә сусҡасылыҡ фермаһы бик кәрәк, ә сусҡа малын үрсетеү өсөн заманса биналар бар. Ә инде был комплекс асыла ҡалһа, күпме кешегә эш урыны ла булыр ине”, – ти етәкселек.

Халыҡ йәмғиәт төҙөгән тир­мән­дән, икмәкхананан файҙа­лана, емеш-еләкле баҡсаһы булған быуаға йөрөй. Умарталыҡ та йыл һайын үҙенең балы менән ауыл эшсәндәрен ҡыуандыра.

– Халыҡ эшкә дәртләнеп килһен өсөн уңайлы шарттар тыуҙырабыҙ, сөнки хеҙмәткәр­ҙәрҙең тырышлығы менән генә уңыш-ҡаҙаныштарға өлгәшергә мөмкин, — ти Рәфис Таһир улы.

Бында 200-ҙән ашыу кеше эшләй, 30-ға яҡыны юғары белемле, 60-тан ашыуы иһә махсус урта белемгә эйә. Шуныһы ҡыуаныслы: ауыл хужалығы уҡыу йорттарын тамамлаған белгестәр ҙур теләк менән йәмғиәткә эшкә килә. Хеҙмәт хаҡының юғары булыуын билдәләп, уның ваҡытында түләнеүе лә бөгөн мөһим, әлбиттә. Мәҫәлән, быҙау ҡараусылар 25 мең һумдан ашыу эш хаҡы алһа, ябай көтөүсенеке иһә 38 мең һум тәшкил итә. Әйткәндәй, бында дәртләндереү саралары киң ҡулланыла, һауынсыларҙың хеҙмәт хаҡына өҫтәп тағы ла биш мең һум аҡса бирелә. Киләсәктә хужалыҡта тир түккән бөтә хеҙмәткәрҙәргә лә ошондай дәрт­ләндереү сараһы ҡулланыласаҡ. Премиялар эш һөҙөмтәһенә ҡарап түләнә. Шәхси йортонда мал аҫ­рау­сыларға бесән-һаламы бүленә, ә теләгәндәр быҙау алып та тәрбиәләй ала.

Етәкселек алға ҡарап йәшәй һәм эшләй, алдағы йылдарҙа ер майҙанын 25 мең гектарға арттырып, тоҡомло мал һанын ишәйтеп, картуф үҫтереүҙе юлға һалмаҡ­сылар. Хужалыҡ паркын ҡеүәтле ауыл хужалығы техни­каһы, ҡора­малдар менән тулы­лан­дырыуҙы ла күҙаллай йәмғиәт етәкселеге. Әйткәндәй, бында көтөүҙе яңы тоҡомло таналар менән тулыландырыу эше яҡшы ҡуйылған. Апрелдә, мәҫәлән, Вологда өлкәһенән 35 баш тоҡомло тана һатып алғандар. Июнь айында тағы шунса мал хужалыҡҡа ҡайтасаҡ. Етәкселек ошо йылда ғына көтөүгә 400 баш тоҡомло тана ҡушырға йыйына.

– Алдынғы, тырыш һәм эшкә бөтмөр хеҙмәткәрҙәр булғанда, бер ниндәй ауырлыҡтар ҙа эшмәкәр­легебеҙгә ҡамасау була алмай, минеңсә. Ә беҙҙә эшһөйәр­ҙәр, һөнәренә мөкиббән бирел­гәндәр бихисап, – ти етәкселек.