Төпкөлдәрҙән табыла сал тарих

Ғалимдың коллекцияһы ҡуйылды

Беҙҙең төбәктә тәүге археологик эҙләнеү эштәре ХVIII быуатта уҡ уҙғарыла: Павел Рычков һәм баш­ҡаларҙан торған экспедициялар хәҙерге Өфө, Стәрлетамаҡ һәм Бла­говещен ҡалалары тирәләй урынлашҡан боронғо ҡаласыҡтар һәм рудниктар буйынса яҙмалар әҙерләй. Артабан да бындай ҡа­ҙы­ныу эштәре даими үткәрелеп тора, Өфөлә Музейҙар буйынса губерна комитеты ла асалар. Үткән быуаттың 20-се йылдарында Башҡортостандың тәүге археологик картаһы төҙөлә.

Шулай ҙа планлы һәм маҡсатҡа йүнәлешле археологик эшмәкәрлек республикабыҙҙа уҙған быуаттың 50-се йылдарында ғына әүҙем­ләшеп китә. Был башланғысҡа яңы­раҡ асылған Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты нигеҙ һала, уның архео­логтар төркөмө тимер һәм урта быуаттарҙың, боронғо күсмә ха­лыҡтарҙың ҡомартҡыларын өйрәнә башлай. 1980 йылда тарих фәндә­ре докторы, профессор Раил Кузе­ев­тың башланғысы менән баш ҡа­лабыҙҙа Рәсәй Фәндәр акаде­мияһы Өфө ғилми үҙәгенең Археология һәм этнография музейы асыла.

2010 йылда Башҡортостандың Археология йәмғиәте ойошто­рол­ғайны. Республиканың Милли музейында яңыраҡ үткән тантана ошо йәмғиәт­тең ун йыллығына һәм Рәсәй академик археологияһының 100 йыллығына тура килтерелде. Музейҙа был көндө күренекле археолог, йәмәғәт һәм сәйәсәт эшмәкәре Нияз Абдул­хаҡ улы Мәжитовтың иҫтә­легенә “Тарихтағы исем” тигән күргәҙмә лә асылды, унда ғалимдың коллек­цияһында булған һәм һирәк осраған тимер әйберҙәр, ҡорал, көнкүреш кәрәк-ярағы ҡуйылғайны. Улар барыһы ла Милли музей фондтарында һаҡлана.

Нияз Мәжитов – тарих фәндәре докторы, Башҡорт дәүләт университеты профессоры, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академия­һының вице-президенты һәм почетлы академигы. Киң билдәле ғалим республикабыҙҙың иң юғары наградаһы – Салауат Юлаев орденына ла лайыҡ булған. Беҙҙең гәзиттә лә уның менән әңгәмәләр даи­ми баҫылды, журналистар ойошторған “түңәрәк өҫтәл”дәрҙә лә ул йыш ҡатнашты. Шуға күрә Башҡортостан архео­логияһы тураһында һөйләгәндә Нияз Абдулхаҡ улының исеме иҫкә төшмәй ҡалмай.

Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Раил Кузеев исе­мендәге Этнологик тикше­ренеүҙәр институты хеҙ­мәт­кәрҙәре “Туристик миҙгел-2020: өмөттәр һәм ысын­барлыҡ” тип аталған онлайн-конференция үткәрҙе. Уны “Сколково” бизнес-мәктәбе сиктә­рендә ойош­торғандар.

Конференция өс төп сессиянан торған:

1. Быйылғы туристик миҙгел.

2. Инфраструктураның әҙерлеге.

3. Яңы ылыҡтырыу нөктәләре.

Сарала Рәсәй туризм индус­трия­һы вәкилдәре Рәсәйҙәге бы­йыл­ғы йәйге ял мөмкинлектәрен һәм уларҙың нисек файҙала­нылыуын, яңы йүнәлештәр һәм продукттарҙы, курорт билә­мәләрен үҫтереүҙең көнүҙәк мәсьәләләрен, шулай уҡ хәүефһеҙ ял итеү шарттарын тикшергән.

Этнологик тикшеренеүҙәр институтының Көньяҡ Уралдың археологик мираҫы бүлеге Нефтекама ҡалаһының тыуған яҡты өйрәнеү музейы белгестәре менән берлектә ошо ҡаланың көнсығыш өлөшөндәге урын­дарҙы өйрәнде.

Биләмәнең археологик сығанаҡ­тары менән танышыу барышында ғалимдар XVIII быуаттың икенсе яртыһында төҙөлгән һәм Пугачев фетнәһе ваҡытында емерелгән Илдиан тимер ҡойоу заводының урынын асыҡлаған.

Музей фондтары менән эшләү барышында археологик һәм этнографик әйберҙәр ентекләп өйрә­нелгән, уларҙың ғилми әһәмиәте билдәләнгән. Ғалимдар шулай уҡ Нефтекаманың тыуған яҡты өйрәнеүселәре менән осрашыу ҙа үткәргән һәм унда түбәнге Ағиҙелдең уң яры тарихы буйынса һөйләшеү ойошторған.