“Инстаграмды күңел өсөн алып барам”

– Үҙең хаҡында һөйлә әле, Рәлиә.

– Мин Әбйәлил районының Атауҙы ауылында уҡытыусылар ғаиләһендә тыуғанмын. Әсәйем башланғыс кластар уҡытыусыһы, атайым физкультура, тарих, йәмғиәт фәндәрен уҡыта торғайны, военрук та булды. Шуға күрә миңә лә уҡытыусы булыу маңлайыма яҙылған булғандыр. Әммә был еңел генә бирелмәне.

Тыуған ауылымда 11-се класты тамамлағас, Башҡорт дәүләт университетының журналистика бүлегенә уҡырға инергә ниәтләнем. Бюджет урынға үтә алмағас, төшөнкөлөккә бирелеп, башҡа унда барып та тормайым тип үҙемә һүҙ биреп ҡайтып киттем. Шунан Сибай ҡалаһындағы педагогия колледжы­ның информатика бүлегенә индем һәм өс йылдан ҡыҙыл дипломлы булдым. Тик юғары белем дә алыр­ға кәрәк ине. Шуға күрә М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының башҡорт фи­лологияһы факультетына баш­ҡорт һәм инглиз теле бүлегенә инер­гә ниәтләнем. Әммә кол­ледждағы инглиз теле уҡытыусым Мәстүрә Ҡазыхан ҡыҙы Ғибәҙул­лина илһам­ландырып ебәргәс, тоттом да инглиз теле факультетына документтарымды тапшырҙым. Һөҙөмтәлә, уҡырға инеп, юғары белемле булдым. Уҡып йөрөгәндә буласаҡ тормош иптәшем менән таныштым, кейәүгә сыҡтым. Өфө ҡалаһының Мостай Кәрим исе­мен­дәге 158-се башҡорт гимна­зия­һын­да хеҙмәт юлын башланым, инглиз теленән уҡыта инем. Ике йыл эш­ләгәндән һуң декрет ялына киттем. Ирем – юрист. Ике ул үҫте­рәбеҙ: Инсанға – биш, Назарға ике йәш.

– Һинең яңыраҡ башҡорт телен үҫтереү өсөн ун мең һумлыҡ грант отҡаныңды ишеттек. Был нисегерәк килеп сыҡты?

– Был грант тураһындағы мәғлүмәтте миңә бер нисә кеше ебәрҙе. Тәүгеләрҙән булып “Серле Хәстрүш” (социаль селтәрҙә баш­ҡорт телендәге иң ҙур төркөмдәрҙе алып барыусының псевдонимы). “Заявка бир, бәлки, еңерһең, һин булдыраһың”, тип ҡанатландырҙы.

Беренсе айҙа сроктар үтеп кит­кән ине. Икенсе айҙа иһә ниәтләнем һәм тәүәккәл­ләнем. Ә былай үҙ-үҙемә ышаныу көсө ҙур булды, сөнки биш йыл эсендә яҡшы ғына тәжрибә тупланған ине. Ғариза тултыра башлағас, эштә­ремде, үҙем­дең проекттарымды үҙем баһалап етмәгәнемде аңланым. Әҙерләп бөткәс, “мин былай афарин икән” тип уйлап ҡуйҙым хатта (йылмая).

– Ниндәй хеҙмәттәрең өсөн лайыҡ булдың?

– Бай ғына тәжрибә тупланған, тинем бит. Иң тәүгеләрҙән булып “Бәйләнештә” социаль селтәрендә “Кәрлә турғай” тигән төркөм бул­дырғайным. Әхирәтем Урания Шам­масова эштәремде күреп, дәрт өҫтәне, мине ҡеүәтләп проектыма ҡушылды. Ике админ булып төр­көмдө алып бара башланыҡ. Ул көндән-көн ҙурайҙы, башҡорт оҫта­бикәләрен, ҡул эштәре менән бу­лышҡан ҡатын-ҡыҙҙарҙы тупла­ған урынға әйләнде. Уларҙы бер ергә йыйып, өмәләр уйлап сығар­ҙыҡ. “Сәйләнле ырғаҡ” тип аталған өмәләр үтте, бәйләү буйынса мара­фондар һәм конкурстар ойошторҙоҡ.

Бәғзеләре, видео кәрәк, тигәс, оҫталыҡ видеодәрестәре төшөрөп ҡараным. Уныһы ла килеп сыҡты. Видеоларҙы “Ютуб”та теркәп барғас, унда үҙенән-үҙе канал барлыҡҡа килде (әлеге көндә 1700-гә яҡын яҙылыусым бар).

Бәйләүҙән тыш, эпоксид ыҫмала тигән материал менән ҡыҙыҡ­һынып, башҡорт халҡына хас, милли колорит менән биҙәүестәр эшләй башланым.

Яйлап Инстаграмға күстем. 2013 йылда унда теркәлдем, 2015 йылдарҙан был киңлектә ныҡлап “ултыра” башланым. Минең яҙған постар кешегә оҡшаны, күберәк яҙ, тип ҡанатландырҙылар. Бала саҡ хәтирәлә­ренә таянып “Ке­серт­кән турғайы” тигән аккаунт барлыҡ­ҡа килтерҙем. Унда бер ултырып уҡырлыҡ хикәйәләр яҙып барам.

Унан һуң әсәй булараҡ, балаларымдың ҡыҙыҡтарын көн һайын туплап һалыр өсөн “Инсан һәм Назар” тигән аккаунт барлыҡҡа килтерҙем.

Видеоларға килгәндә, былтыр ноябрҙә “Башфонд” үткәргән Баш­ҡорт вайндары конкурсында ҡат­нашыу форсаты тейҙе. Бүләктәре сифатлы ине. Тик саҡ ҡына ныҡышмалыраҡ булырға кәрәк булғандыр, еңә алманым. Әммә яңы көс табып, артабан ынтылдым.

Шуларҙың бөтәһенә бергә баһа бирел­гәндер. Иң мөһиме, мин улар­ҙы ниндәйҙер маҡсат менән баш­ҡарманым, ни бары күңелем талап иткәнде эшләнем. Бөгөнгә инде маҡсатыма өлгәштем: күңел менән бергә, туған телем – башҡорт телен популярлаштырыу менән булам.

– Билдәле булыуынса, Инс­таграмда күп яҙылыусылары булған кешеләр һәйбәт кенә аҡса ла эшләй. Һин был кимәлгә еттеңме?

– Миңә иң мөһиме танылыу яулау, артабан иһә ниндәй эш башҡарһам да, ыңғай барыр тигән уйҙамын. Маҡсатым аҡса эшләү түгел, әлегә Инстаграмдан әллә ни аҡса алам тип әйтә алмайым. Үрҙә әйткәнсә, тәүҙә күңелем өсөн эшләйем бит. Финанс яҡтан ирем ғаиләбеҙҙе тәьмин итә. Ул миңә ныҡлы терәк, матди яҡтан бигерәк тә.

Әле яҙылыусыларым бик күп түгел (биш меңдән ашты), ә бында улар һанына ҡарап түләнә. Ваҡ-төйәк рекламаға заказдар килә башланы. Яңы таныла башлаған ваҡ магазиндар, кафелар, шәхси эшҡыуарҙар мөрә­жәғәт итә. Шулай уҡ биҙәүестәремде һатып та әҙерәк аҡса эшләйем. Тырышһаң, булдырып була. Ғаиләм булғас, ваҡытым самалыраҡ.

– Күп кенә башҡорт бло­гер­ҙары блогтарын бер башҡортса, бер русса алып бара. Һинеке нисек? Был йәһәттән эш бик еңел түгел икәнлеген аңлайым.

– Тәүге көндән үк блогты ниндәй телдә алып барырға тигән һорау йыш ҡына борсоно мине. Ихласлап башҡортса ғына яҙа башлайым да, телде белмәгәндәр аңламауҙары тураһында яҙһалар, руссаға күсә инем. Бер ваҡыт ҙур текстарҙы ике телдә лә яҙа башланым. Әммә был эште икеләтә арттырҙы, ике тапҡыр күберәк ваҡыт талап итте.

Ноябрь айында Башҡорт телен һаҡлау фонды иғлан иткән видеолар тураһындағы конкурстан һуң төп көстө башҡорт теленә бүлә башланым. Аңламағандар өсөн субтитрҙар өҫтәнем. Ниһайәт, “Тик-ток”та төрки халыҡтар һәм башҡалар ҙа мине ҡарап ком­ментарийҙар яҙып ҡалдыра башланы. Бигерәк тә ҡырғыҙҙар һәм ҡаҙаҡтар.

Башҡорт телендә генә яҙыу үҙ-үҙеңде сикләү менән бер, ауди­то­рияң кәмей, тип тә әйттеләр. Өс телдә алып бар, тип кәңәш бир­гәндәре бар. Киләсәктә, бәлки, шулай булыр, әммә бөгөн мин быға әҙер түгел.

Ә, ғөмүмән, башҡорт блогер­ҙары артты, Аллаға шөкөр. Уларҙы ҡарайым, һоҡланам, өлгө алам. Араларында таныштарым да күбәйгәндән-күбәйә. “БАШИНста” проектынан һуң беҙ бөтәбеҙ бер команда кеүек.

– Кемдер, блогер булыуы еңел, видео төшөрөп тик улты­раһың, ти. Икенселәр оялыуын еңә алмай. Һинең кисерештәрең ниндәй?

– Оялыуға килгәндә, мине бә­ләкәйҙән үҙемде сәхнәлә тоторға өйрәттеләр. Театр аҙналыҡтары яр­ҙам итте, ораторҙар конкурстарында ҡатнаштым, төрлө сара­лар­ҙа бейей, йырлай инем, йыш ҡына алып барыусы булырға ла тура кил­де. Тартыныу һәр саҡ бар ул, лә­кин ул тойғоно еңеп, кеше алдын­да сығыш яһарға өйрәнәм. Баш­та “сториз” төшөрөргә оялдым, буянмай сыҡмай инем. Хә­ҙер нисектер үҙемде ирке­нерәк то­ям. Тура эфирҙарҙа башҡаларҙы ла өйрәтеп маташам хатта (йылмая).

– Ә яҡындарың, ғаиләң был шөғөлөңә ҡаршы түгелме? Нисек кенә булмаһын, блогерҙар тор­мош­тарының ҙур ғына өлөшөн кешегә күрһәтә, күп нәмәне асыҡтан-асыҡ эшләй бит.

– Әсәйем тәүҙә ҡаршы булды, балаларҙы күрһәтмә, күҙ тейә, ти торғайны. Тора-бара уңышта­рымды, миңә бының ҡыуаныс килтергәнен күреп, “афарин, дауам ит” тип ҡеүәтләй башланы. Апайым менән ирем ыңғай ҡарашта. Иң мөһиме, ирем ҡаршы түгел. Ул киреһенсә: “Билдәле блогерҙар балаларын да күрһәтә, үҙҙәре лә уңышлы – барыһы ла яҡшы булыр”, – тине. Һәм бер шәп кенә бло­гер­ҙан: “Мин рөхсәт итмәһәм, балама күҙ теймәй ул”, – тигән һүҙ­ҙәрҙе ишеткәс, тынысландым. Аллаға шөкөр, былай яҡшы барыһы ла.

Тормошто асыҡтан-асыҡ күрһә­теүгә килгәндә, социаль селтәргә артыҡ бер нимә лә һалмайым ул мин. Күптәр кеүек, теш йыу­ға­ным­ды, ашап ултырғанымды төшөр­мә­йем, нисектер дистанция һаҡла­йым. Ә бына эске донъям шар асыҡ. Бәлки, был үтә яҡшы ла түгелдер, былай үҙемә оҡшай. Ресурстарымды, энергиямды һаҡлап тоторға тырышам.

– Һинең вайндарың ҡыҙыҡ, тап беҙҙең халыҡҡа тура килеп тора. Быны һинең ҡараусың булараҡ әйтәм. Ҡайҙан килә идеялар, илһам?

– Идеялар башҡа шып итеп килеп төшә. Шунда уҡ яҙып, теркәп алам. Бер туған апайым да минең менеджер кеүек: идеялар ташлай, сюжеттар уйлаша, кәңәштәр бирә. Ул блогер түгел, шуға күрә яҙы­лыу­сыларым күҙлегенән ҡарап кире йәки ыңғай яҡтарымды баһалай.

– Хәҙер “Тик-ток” та популяр. Унда ла “бармын” тип ысҡын­дырҙың...

– Эйе, “Тик-ток” бар. Видеоларымды унда ла һалам. Инстаграмдан айырмалы рәүештә, ул платформа һине үҙе алға алып бара, башҡаларға тәҡдим итә. Аудитория йыя, рекомендациялар һелтәй. Алдан әйтеүемсә, мине унда ҡырғыҙ һәм ҡаҙаҡтар ҙа ҡарай. Субтитр­ҙарым өсөн һәр саҡ рәхмәт яҙып торалар.

– Декрет ялы тамамланғас, эш­кә сығаһыңмы? Ғөмүмән, нин­дәй пландар менән йә­шәйһең?

– Декреттан һуң эштән китермен тип уйлап йөрөйөм, ысынлап та. Ғинуар айында үҙмәшғүл булараҡ теркәлдем. Уҡытыусы булып эшләү миңә оҡшай, ул – ижади эш. Әммә был ғына миңә етмәй кеүек. Ә бәләкәй балалар, ҙур өй менән бер нәмәгә лә өлгөрмәҫмен. Пландарға килгәндә, улар бик үк ҙурҙан түгел. Яҡшылап хыял­ла­нырға өйрәнмәнем әле. Булға­нына шөкөр итеп, ҡыуанып, рәхмәтле булып үҙ яйыма йәшәп ятам.

– Уңыштар һиңә, Рәлиә! Күп яҙы­лыу­сылар һәм матур ижади эш теләйбеҙ!