+20 °С
Болотло
Йәмғиәт
2 Апрель 2021, 11:59
“Был бәйгегә беҙ күптән әҙер инек”
Ҡыйғы районының Иҫке Мөхәмәт ауылы – Башҡортостандың ғына түгел, XVIII быуатта тотош Рәсәй тарихына тәрән эҙ һалған ауыл. 1739-1740 йылдарҙағы Ҡараһаҡал етәкселегендәге башҡорттарҙың баш күтәреүе мәлендә нәҡ ошо ауылда Ҡараһаҡалды Йәрмөхәмәт старшинаның өйө алдында Башҡорт иленең ханы итеп аҡ кейеҙҙә күтәргәндәр. Был хаҡта Булат Рафиҡов үҙенең тарихи романында яҙған.
Ҡыйғы районының Иҫке Мөхәмәт ауылы – Башҡортостандың ғына түгел, XVIII быуатта тотош Рәсәй тарихына тәрән эҙ һалған ауыл. 1739-1740 йылдарҙағы Ҡараһаҡал етәкселегендәге башҡорттарҙың баш күтәреүе мәлендә нәҡ ошо ауылда Ҡараһаҡалды Йәрмөхәмәт старшинаның өйө алдында Башҡорт иленең ханы итеп аҡ кейеҙҙә күтәргәндәр. Был хаҡта Булат Рафиҡов үҙенең тарихи романында яҙған.
Иҫке Мөхәмәт ауылы аҡһаҡалдары фаразлауынса, ауыл тотошлай яндырылған да булғандыр, сөнки төрлө йылдарҙағы халыҡ иҫәбен алыуҙан күренеүенсә, йәшәгәндәр һаны төрлөсә. Бөгөн бында йәмғеһе 501 кеше йәшәй. Малсылыҡ, йылҡысылыҡ, йәйҙәрен күпләп ҡош-ҡорт үҫтереү менән шөғөлләнә мөхәмәттәр.
Мәктәп бар икән, ауыл да йәшәй, тигән һүҙ. 11 йыллыҡ мәктәптә быйыл 52 бала уҡый. 11-се класта бишәүҙәр: ике ҡыҙ, өс егет. “Нисек улай урта мәктәп булып тора алаһығыҙ, тиер күптәр. Беҙҙә бүтән бер ерҙә лә булмағанса, бөтәһе лә волейбол уйнай, сәхнәлә ысын күңелдән сығыш яһай, мәктәптән туп-тура юғары уҡыу йорттарына инә”, – ти ауыл халҡы ғорурланып.
Ҡыйғы районы Иҫке Мөхәмәт ауылы пляж волейболына һөйөүҙәре менән дә билдәлелек яулаған. Бынан 23 йыл элек физкультура уҡытыусыһы Әсҡәр Кәлимуллин үҙ башланғысы менән Әй буйындағы ҡомда майҙансыҡтар яһатып, тирә-яғына ағастар ултыртып, кәртәләп, волейбол уйындарын ойоштороп ебәрҙе. Хәҙер бында күрше райондарҙан ғына түгел, Силәбе, Свердловск өлкәләренән, Магнитогорск, Ҡатау- Ивановск ҡалаларынан килеп, эҫе ҡомдағы волейбол ярыштарында ҡатнашалар.
Ауылдың ғына түгел, райондың йөҙөк ҡашы булған “Аҡйондоҙ” балалар театрында ла аҡыллы балалар тәрбиәләнә. Улар ауылдаштары тураһында эҙләнеү-тикшеренеү эштәрен башҡарып, яҙмыштарын сәхнәләштереп, “Башҡортостан ынйылары” республика конкурсында алты тапҡыр ҡатнашып, хатта гран-при, алдынғы урындар алғандар.
“Республикабыҙ халҡы менән уртаҡлашыр эштәребеҙ күп: ағинәйҙәр хәрәкәте, мәсетебеҙҙәге, ауыл китапханаһындағы, балалар баҡсаһындағы эшмәкәрлек тәжрибә уртаҡлашырлыҡ. Иҫке Мөхәмәттә дини тәрбиәгә лә иғтибар бирелә. Имам-хатип Әмерхан Сәғитов ауылдаштарын сәләмәт тормошҡа әйҙәй, ҙур эш башҡара. Алты йыл эш дәүерендә ун ир-егет насар ғәҙәттәрен ташлап, айыҡ тормошҡа аяҡ баҫты”, – ти ауыл биләмәһе башлығы Юрик Мөлөков.
2015 йылда ағинәйҙәр хәрәкәте ойошторолған. Милли кейем үҙенсәлектәрен тергеҙеп, алъяпҡыстарға, күлдәктәргә биҙәктәрҙе сигеп кейәләр, бөтә сараларҙың башында улар йөрөй хәҙер.
“Ошо конкурсҡа беҙ күптән әҙер булғаныбыҙҙы аңланым, сөнки айыҡ ауыл тип атап йөрөтөрлөк ҡаҙаныштарыбыҙ байтаҡ. Иң мөһиме: йәштәребеҙҙең һәр эштә етеҙлеге, берҙәмлеге. Бындай һәләтте үҫтерергә шул уҡ волейбол уйындары, сәхнәлә бергәләшеп уйнау, ағинәйҙәр, балалар баҡсаһындағы, мәктәптәге тәрбиә лә ярҙам иткәндер”, – ти башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Сәриә Яруллина.
