Төшөнкөлөктән әүҙемлеккә күсеү фаразлана

Республиканың яҡын киләсәктәге хәлен белгестәр нисек күҙаллай? Түбәндә һүҙ эксперттарҙың береһенә – Башҡорт дәүләт университетының Иҡтисад, финанс һәм бизнес институтының дөйөм иҡтисади теория кафедраһы мөдире вазифаһын башҡарыусы иҡтисад фәндәре кандидаты, доцент Розалия Радмир ҡыҙы Шәрәфуллинаға.

– Коронавирусҡа бәйле хәлдең артабан нисек булыры билдәһеҙ, лә­кин сикләүҙәр бөтөрөлгәс тә, депрессиянан йәнләнеүгә күсеү күҙ­ал­лана, – ти Розалия Радмир ҡыҙы. – Былтырғы йомғаҡтарға ярашлы, республикала төп иҡтисади эшмә­кәрлек буйынса сә­нә­ғәт үҫеше индексы артты – эш­кәртеү тармағында, электр менән тәь­мин итеүҙә, газ һәм пар биреүҙә, һыу тәьминәтендә һәм башҡа өлкәләрҙә.

Республиканың эшкәртеү тарма­ғында иң ҙур үҫеште ҡағыҙ һәм ҡағыҙҙан әйбер етештереүселәр күрһәтте – бында үҫеш 2,3 тапҡырға артҡан. Пандемия сәбәпле дарыу етештереү 2,4 тапҡырға артҡан. Металл етештереү 2020 йылдағы тор­ғонлоҡтан һуң күтәрелеп китте. Ки­лешеүҙәр төҙөү нигеҙендә автотранспорт, тағылмалар һәм ярым тағыл­ма­лар эшләп сығарыу 17,6 процентҡа артҡан.

Розалия Шәрәфуллина билдә­лә­үенсә, етештереү индексының артыуы – республика етәкселегенең әү­ҙем ярҙам күрһәтеүе, федераль финанс­лауҙы йәлеп итеү, Хөкүмәт һәм Сәнәғәт, энергетика һәм инновациялар министрлығының ҙур холдингтар, система барлыҡҡа килтер­гән предприятиелар менән туранан-тура аралашыу һөҙөмтәһе ул. Инвестиция һәм сәнәғәт сәғәттәре үткәрелә, бизнес-шәрифтәр институты яҡшы эшләй башланы.

Сәнәғәтте үҫтереү фондының эшен, айырыуса – еңел һәм урман сәнәғәте тармаҡтарына программаны бил­дә­ләргә кәрәк. Уға ярашлы, республика предприя­тиела­рының көнәр­кәшлеген көсәйтеүгә йүнәлтел­гән проекттарға ташламалы финанс­лау бирелә. Сәнәғәт үҫешенең көнүҙәк мәсьә­ләләре тикшерелгән һәм инвесторҙар менән килешеүҙәр төҙөлгән Рәсәй сәнәғәт форумы кеүек ҙур саралар беренсе йыл ғына үткәрелмәй.

Шул уҡ ваҡытта 2021 йылда зыян күреп эшләгән предприятиелар һа­ны­ның кәмеүе һәм сальдолы финанслау һөҙөмтәһенең артыуы иҡтисадты пандемиянан һуң аяҡҡа баҫтырыуҙы раҫлай. Эшҡыуарҙар ҙа бизнесты үҫтереүҙә ҙур роль уйнай.

Ярҙам саралары булыуға ҡара­маҫ­тан, әлегә кадрҙарға ҡытлыҡ бар. Республика предприятие­ла­рының сальдолы финанслау һө­ҙөмтәһе (табыштан зыянды алып ташлағас) былтырғы ун айҙа 296,3 миллиард һум тәшкил итте. 2020 йылда был күрһәткес – 115,9 миллиард һум, 2019 йылда 223,4 миллиард һум ине. Үҫә барған инфляция шарттарында иң ҙур адреслы ярҙам компаниялар хеҙмәт­кәрҙәре өсөн иң түбән эш хаҡы күлә­мендәге грант һәм хеҙмәт хаҡы түләү өсөн өс процентлы ташламалы кредит эш­ҡыуар­ҙарға ауыр осорҙо үткәреп ебәрергә ярҙам итте. Көрсөккә ҡар­шы ярҙамдың өсөнсө пакеты Баш­ҡортостанда 2021 йылдың февра­лендә ҡабул ителгәйне. Ул 9,4 миллиард һум күләмендәге 66 сараны үҙ эсенә алды. Республиканың Иҡтисади үҫеш һәм инвестиция сәйәсәте ми­нистрлығы әле дүртенсе пакетты әҙер­ләй, уның берөлөшө ауыл хужа­лы­ғына, мелиорацияға, ауыл хужалығы техникаһын яңыртыуға йүнәлтеләсәк.

Cushman & Wakefield рейтингына ярашлы, Өфө яңы ҡунаҡханалар асыуға йәлеп итеү буйынса бер баҫ­ҡысҡа күтәрелгән һәм хәҙер 16-сы урынды биләй. Был йәһәттән Өфөнөң рейтингы күтәрелеүгә 2035 йылға тиклем туризмды үҫтереү про­граммаһы, шулай уҡ киле­шеү­ҙәргә индерелгән ESG-принциптар (экологик, социаль һәм идара итеү аспект­тарын индереү) йоғонто яһаны. Стратегияға ярашлы, яңы турист маршруттары асыу, шул иҫәптән ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙырған һауыҡ­тырыусы медицина маршруттары асыу күҙаллана. Ҙур киләсәкле булған ваҡиғалар туризмының үҫеше лә йәнләндерелә.

Төбәк компетенция үҙәктәренең көсө менән “Предприятиеларҙа хеҙ­мәт етештереүсәнлеген күтәреүгә адреслы ярҙам” федераль проекты сараларын тормошҡа ашырыуҙа беҙҙең республика Рәсәй төбәктәре араһында өсөнсө урынды биләй.

– Инвесторҙар йәлеп итеү буйын­са әүҙем эш артабан етештереү һәм тулайым төбәк продукты үҫеше ди­намикаһына ыңғай йоғонто яһар­ға тейеш, – ти Розалия Радмир ҡыҙы.

Р. КӘЛИМУЛЛИН әҙерләне.