Өлөшләтә мобилизация: уйҙырма һәм ысынбарлыҡ

Илебеҙ Президенты Владимир Путин 21 сентябрҙә Рәсәйҙә өлөшләтә мобилизация иғлан итте. Был йәһәттән халыҡта бик күп һорауҙар тыуа. Шуға күрә Республикаға идара итеү үҙәге иң мөһим һәм йыш осраған һорауҙарға яуаптар әҙерләгән. Уларҙы беҙ һеҙгә тәҡдим итәбеҙ.

1. Әле кемдәрҙе мобилизация­лайҙар, кемде саҡырасаҡтар?

Мобилизация буйынса хәрби хеҙмәткә Рәсәй Ҡораллы Көстәре запасындағы Рәсәй Федерацияһы граждандары саҡырылырға тейеш. Улар – хәрби-иҫәп белгеслеге булғандар. Өҫтөнлөк һуғыш хәрәкәттәрендә ҡатнашыу барышында тупланған хәрби тәжрибәгә эйә булғандарға бирелә.

“Рәсәй Федерацияһында өлөшләтә мобилизация үткәреүҙе иғлан итеү тураһында”ғы Указға 21.09.2022 йылда ҡул ҡуйылды: http://kremlin.ru/acts/news/69391

“Рәсәй Федерацияһында мобилизация әҙерлеге һәм мобилизация тураһында”ғы 31-се Федераль закон, 26.02.1997 йылдан: http://kremlin.ru/acts/bank/10602/page/1

1. Өлөшләтә мобилизация барышында барлығы нисә кеше повестка аласаҡ?

Оборона министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, мобилизацияланған кешеләр һаны 300 меңдән артмаясаҡ. Был – илебеҙҙең мобилизация ресурсының бер проценты.

1. Студенттарҙы махсус хәрби опера­цияға мобилизациялаясаҡ­тармы?

Дәүләт аккредитацияһына эйә булған вуздың, запаста булмаған юғары уҡыу йорттарының көндөҙгө уҡыу формаһы студенттары өлөшләтә мобилизацияланғанда саҡырылмай.

Бакалавриатты тамамлағандан һуң магистратураға йәки аспирантураға уҡырға ингән студенттарға ла кисектереү бирелә.

1. Сроклы хеҙмәт үткән һалдат­тар махсус хәрби операция билә­мәһенә ебәрелерме?

Юҡ.

1. Быйыл хәрби күнекмәләр (сборы) үтәме?

Өлөшләтә мобилизация иғлан ителеү сәбәпле, быйыл улар булмай.

1. Мобилизацияланғандарҙы хеҙ­мәт­кә әҙерләйәсәктәрме?

Эйе. Граждандар мотлаҡ рәүештә хәрби әҙерлек үтәсәк.

1. Мобилизацияланғандарҙы ҡайҙа ебәрәсәктәр?

Ҡораллы Көстәр соединениеларына, хәрби частарына һәм подразделениеларына ебәреләсәк, улар командованиеның ҡабул ителгән ҡарарҙарына ярашлы тәғәйен­ләнеше буйынса бурыстарын үтәйәсәк.

1. Ниндәй хәрби званиелар (ряд сос­тавы, прапорщиктар, офицерҙар) менән граждандар тәү сиратта өлөшләтә мобилизациялау барышында саҡырылырға тейеш?

Хәрби исемдәр түгел, ә хәрби иҫәпкә алыу һөнәрҙәре комплектлауҙың өҫтөнлөклө критерийҙары булып тора. Өлөшләтә мобилизация үткәреү сиктәрендә офицер, шулай уҡ рядовой һәм сержант составы исемдәре булған граждандар саҡырыласаҡ.

1. Запастан саҡырылған граж­дандарҙы өлөшләтә мобилизациялау сиктәрендә ниндәй йәш сикләүҙәре ҡуйылды? Ә ҡатын-ҡыҙҙар саҡыры­лырмы?

Рядовой һәм сержант составындағы хәрби исемдәре булған 35 йәшкә тиклемге граждандар, 50 йәшкә тиклемге кесе офицерҙар, 55 йәшкә тиклемге өлкән офицерҙар мобилизация буйынса хәрби хеҙмәткә саҡырыла.

Тейешле хәрби-иҫәп специальносы булған 45 йәшкә тиклемге ҡатын-ҡыҙҙарҙы алмаштыра алған вазифалар бар, ләкин бындай белгестәргә ихтыяж бик аҙ. Уларға, мәҫәлән, медицина хеҙмәткәрҙәре ҡарай.

1. Хәрби комиссариаттарҙа өлөшләтә мобилизация сиктәрендә саҡырыуҙан азат ителеү (балалар булыуы, юғары уҡыу йортонда белем алыу, ИТ белгестәре, ауырыуҙар һәм башҡалар) өсөн ниндәй законлы нигеҙҙәр иҫәпкә алынасаҡ?

Рәсәй Федерацияһы закондарына ярашлы түбәндәгеләр саҡырылмай:

- мобилизация йөкләмәләре булған йәки уларҙың үтәлешен тәьмин иткән ойошмаларҙа (мәҫәлән, ОПК ойошмаларында) эшләүсе бронле (мобилизациянан кисектереү алған) граждандар;

- һаулыҡ торошо буйынса алты айға тиклем хәрби хеҙмәткә ваҡытлыса яраҡһыҙ тип танылған граждандар;

- даими тәрбиәгә мохтаж ғаилә ағзаһын йәки I төркөм инвалидын ҡарау менән мәшғүл граждандар, закон буйынса күрһәтелгән шәхестәрҙе ҡарарға тейешле башҡа кешеләр булмағанда;

- бәлиғ булмаған бер туған апай-һеңлеһенең опекуны йәки попечителе булып торған граждандар (закон буйынса уларҙы тәрбиәләргә тейешле башҡа кешеләр булмағанда);

- 16 йәшкә тиклемге дүрт йәки унан күберәк балаһы булған йәки ҡарауында булған һәм әсәһеҙ бер һәм унан да күберәк бала тәрбиәләгән граждандар (бер һәм унан күберәк балаһы булған, шулай уҡ 22 аҙнанан да кәм булмаған йөклө ҡатын-ҡыҙҙар);

- ҡатынының йөклөлөк ваҡыты 22 аҙнанан да кәм булмаған һәм 16 йәшкә тиклемге өс балаһы булған граждандар;

- әсәләре үҙҙәренән башҡа һигеҙ йәшкә тиклемге дүрт һәм унан күберәк балаһы булған һәм уларҙы иренән башҡа тәрбиәләгән граждандар;

- 16 йәшкә тиклемге дүрт йәки унан да күберәк балаһы булған граждандар.

Шул уҡ мәлдә запастағы граждандар һаны дөйөм мобилизация кеше резервы иҫәбенән 1 проценттан артмаясаҡ.

1. Бөгөн Рәсәй Федерацияһынан ситтә булған граждандар запастан саҡырыламы?

Рәсәй Федерацияһы граждандары Рә­сәйҙән ситтә даими йәшәһә, улар хәрби иҫәптә тормай һәм мобилизация буйынса хәрби хеҙмәткә саҡырылмай. Рәсәй Федера­цияһынан ситтә ҡыҫҡа ваҡытлы сәфәрҙә булғандар иһә Рәсәйҙә йәшәгән урыны буйынса хәрби иҫәптә торһа, улар өлөшләтә мобилизация сиктәрендә хәрби хеҙмәткә саҡырыла ала.

1. Әле өлөшләтә мобилизациялау барышында запастағы граждандар өсөн ниндәй социаль льготалар һәм аҡсалата түләү ҡаралған?

Мобилизация буйынса хәрби хеҙмәткә саҡырылған граждандар контракт буйынса хеҙмәт итеүсе хәрби хеҙмәткәрҙәр булараҡ статус, түләүҙәр һәм бөтә социаль гарантиялар ала.

1. Ғаиләләр элекке эш урыны буйынса мобилизацияланған ғаилә ағзаһына хеҙмәт хаҡын һәм/йәки хәрби хеҙмәткәргә аҡсалата түләү алырмы?

Мобилизацияға саҡырылған гражданға ай һайын хәрби дәрәжә һәм вазифа окладтарына ярашлы аҡсалата түләү, хеҙмәтте үтеү шарттары менән бәйле төрлө өҫтәмәләр һәм “Хәрби хеҙмәткәрҙәрҙең ғүмерен һәм һаулығын мотлаҡ дәүләт страховкалауы тураһында”ғы Федераль законға ярашлы страховка түләүҙәре иҫәпләнәсәк.

Аҡса хәрби хеҙмәткәрҙең шәхси иҫәбенә күсерелә һәм уның теләге буйынса тулы күләмдә йәки өлөшләтә уның ғаилә ағзаларына күсерелә ала.

1. Хәрби пенсионерҙар йәки хәрби хеҙмәт ҡаралған башҡа ведомстволар пенсионерҙары өлөшләтә мобилизация сиктәрендә хәрби хеҙмәткә саҡырылырға тейешме?

Әгәр хәрби пенсионер, ниндәй генә көс ведомстволарына ҡарауына ҡарамаҫтан, отставкала, йәғни уға 65 йәштән күберәк йәки һаулығы ҡаҡшау сәбәпле, хәрби иҫәптән төшөрөлгән икән, ул мобилизация буйынса саҡырылмай.

1. Мобилизацияланһам, эш урыным һаҡланырмы?

Өлөшләтә мобилизация үтергә саҡы­рылғандар менән хеҙмәт килешеүҙәре туҡтатыласаҡ, әммә өҙөлмәйәсәк. Уларҙың эш урындары һаҡланасаҡ.

Мобилизацияланғандар хеҙмәт килеше­ү­ен һаҡлап ҡала һәм һуңынан элекке эш урынына кире ҡайта ала. Бының өсөн кәрәкле үҙгәрештәр 2022 һәм 2023 йылдарҙа ғәмәлдә булған хеҙмәт мөнәсәбәттәрен хоҡуҡи көйләү үҙенсәлектәренә индерелде һәм Хөкүмәт Рәйесе Михаил Мишустин ҡул ҡуйған ҡарар менән раҫланды.

1. Башҡортостанда доброволецтар батальонына нисек яҙылырға?

Махсус операцияла ҡатнашыу өсөн доброволец булып яҙылыу өсөн йәшәгән урын буйынса хәрби комиссариатҡа мөрәжәғәт итергә була. Унда, хәлдән һәм әҙерлек кимәленән сығып, бөтә аңлатмалар биреләсәк.

1. Өлөшләтә мобилизациялау буйынса тулыраҡ мәғлүмәт алыу өсөн һорауҙарҙы телефон аша бирергә мөмкинме?

Башҡортостан халҡына өлөшләтә мобилизация мәсьәләләре буйынса мәғлүмәт биреү өсөн шылтыратыуҙар Башҡортостан Республикаһының Ситуация үҙәгендә түбәндәге телефондар буйынса ҡабул ителә:

122, өҫтәлмә номер - 1,

8 (347) 218-19-19.

Ситуация үҙәгенең эш графигы – көн һайын иртәнге сәғәт 8-ҙән киске 8-гә тиклем

1. Быйыл ғәскәрҙәргә күпме кеше саҡырыу планлаштырыла?

Быйыл көҙ хәрби хеҙмәткә 120 мең кеше саҡырыласаҡ. Был уҙған көҙгә ҡарағанда аҙыраҡ, шул уҡ ваҡытта махсус хәрби операция үткәргәндә лә был һан дәүләттең көс структуралары ихтыяждарын тулыһынса ҡәнәғәтләндерә.

Һәр саҡырыу кампанияһы башланғансы хәрби хеҙмәткә саҡырылған граждандар һаны Рәсәй Федерацияһы Президенты указы менән билдәләнә.

Хәрби хеҙмәткә саҡырылған граждандар Украинала махсус хәрби операцияла ҡатнашыуға йәлеп ителмәйәсәк, ә саҡырыу буйынса хеҙмәт итеү срогы тамамланған бөтә хәрби хеҙмәткәрҙәр ваҡытында йәшәгән урындарына йүнәлтеләсәк.

1. Мобилизацияланғандарҙың ғаи­лә­ләренә ниндәй льготалар ҡаралған?

Мобилизация буйынса саҡырылғандарға ҡаралған ҡайһы бер льготалар (контракт буйынса хәрби статусы) ғаилә ағзаларына ла ҡағыла – ул хеҙмәт итеү урынына бушлай барыу, һәр ғаилә ағзаһына хәрби хеҙмәткәр окладының 25 проценты күләмендә күтәреү пособиеһы, торлаҡ һәм медицина тәьминәте.

Шулай уҡ ҡараусыһын юғалтҡан хәрби хеҙмәткәрҙәрҙең ғаилә ағзаларын социаль яҡлау ҡаралған (пенсияға хоҡуҡ барлыҡҡа килә).

1. Төбәктәр һәм субъекттар йәки ойошмалар, шул иҫәптән бюджет буйынса ла, квоталар индереләсәкме һәм ниндәй?

Запастан саҡырылыусылар һаны буйынса квоталар билдәләнмәй. Һәр төбәккә айырым мобилизация бурысы билдәләнгән, һәм ул РФ субъекттарында хәрби иҫәптә торған граждандар һанына бәйле.

1. Сәнәғәт предприятиелары эшселәренә (хеҙмәткәрҙәрҙе аныҡ эшмәкәрлек төрөнә һәм эш урынына беркетеү) бронь ҡуйылырмы?

Эйе, буласаҡ. Бронләү системаһы бар, һәм ул даими режимда тормошҡа ашырыла, был процесс мобилизация менән бер нисек тә бәйле түгел. Был исемлектәр даими алып барыла.

Бронь алырға тейешле граждандар мобилизациялау һәм һуғыш ваҡытында бирелгән кисектереү ваҡытында артабан саҡырыу буйынса хәрби хеҙмәткә саҡы­рыуҙан азат ителә.

Тәү сиратта был оборона-сәнәғәт комплексы ойошмалары хеҙмәткәрҙәренә ҡағыла.

1. Эш режимын үҙгәртеү йәки өҫтәмә (йәки башҡа) эштәрҙе башҡарыу күҙлегенән предприятиелар өсөн мобилизация индереләсәкме?

Өлөшләтә мобилизациялауҙың дөйөмө­нән төп айырмаһы – мобилизация планында ҡаралған барлыҡ саралар комплексын түгел, ә уның бер өлөшөн генә үтәү. РФ Прези­дентының Рәсәй Федерацияһына өлөшләтә мобилизациялау тураһындағы Указы менән илдең (предприятиеларҙың) иҡтисади комплексын махсус эш режимына күсереү ҡаралмай.

1. Мин повестка алдым, ни эшләргә?

Һеҙгә повесткала күрһәтелгән ваҡытҡа билдәләнгән урынға барырға кәрәк.

1. Повесткаға иғтибар итмәһәң, нимә булыр?

1997 йылдың 26 февралендәге “Рәсәй Федерацияһында мобилизация әҙерлеге һәм мобилизация тураһында” 31-се Федераль законға ярашлы, мобилизация иғлан ител­гәндә хәрби хеҙмәткә саҡырылырға тейешле граждандар запастары булған хәрби комис­сариаттарҙың, федераль башҡарма власть органдарының мотивация бойороҡ­тарында күрһәтелгән ваҡытта йыйылыу пункттарына килергә тейеш. Повесткала күрһәтелгән талаптарҙы үтәмәү ғәмәлдәге ҡануниәткә ярашлы яуаплылыҡҡа тарттырыла.

1. Йәшәү урыны буйынса иҫәпкә ҡуймайынса дачала йәшәргә / фа­тирҙы ҡуртымға алырға мөмкинме?

Мобилизация иғлан ителмәгән осорҙа хәрби иҫәпкә ҡуйыуһыҙ өс айҙан артыҡ йәшәргә ярамай (1998 йылдың 28 мартындағы “Хәрби бурыс һәм хәрби хеҙмәт тураһында” 53-сө Федераль закондың 8-се статьяһы). Өлөшләтә мобилизация осоронда бының өсөн хәрби комиссариаттан рөхсәт алырға кәрәк.

1. Өлөшләтә мобилизацияланған осраҡта хеҙмәттән нисек буша­тылырға мөмкин?

Өлөшләтә мобилизациялау осоронда хәрби хеҙмәттән бушатыуҙың түбәндәге нигеҙҙәре ғәмәлдә:

а) йәш буйынса – хәрби хеҙмәттә булыуҙың сикке йәшенә еткәс;

б) сәләмәтлек торошо буйынса – хәрби-табип комиссияһы тарафынан хәрби хеҙмәткә яраҡһыҙ тип танылыуға бәйле, күрһәтелгән хәрби хеҙмәткәрҙәр менән алмаштырыла алған хәрби вазифаларҙа хәрби хеҙмәтте дауам итергә теләк белдергән хәрби хеҙмәткәрҙәрҙән тыш;

в) судтың иректән мәхрүм итеү рәүешендә яза тәғәйенләү тураһында ҡарары үҙ көсөнә ингәнгә бәйле.

1. Сәләмәтлектең ниндәй категорияһы булған граждандар мобилизацияланырға тейеш?

Һаулыҡ торошо буйынса хәрби хеҙмәткә яраҡлылыҡтың биш категорияһы бар:

А – хәрби хеҙмәткә яраҡлы,

Б – бер аҙ сикләүҙәр менән хәрби хеҙмәткә яраҡлы,

В – хәрби хеҙмәткә сикләүҙәр менән яраҡлы,

Г – хәрби хеҙмәткә ваҡытлыса яраҡһыҙ,

Д – хәрби хеҙмәткә яраҡһыҙ.

Был хәреф, ғәҙәттә, хәрби билеттың 11-се битендә яҙыла.

Мобилизация осоронда А, Б, В категориялы кешеләр хәрби хеҙмәткә саҡырылырға тейеш.

1. Мине алып китәләр, ә мин тура килмәйем, ҡайҙа мөрәжәғәт итергә?

Хәрби комиссариат хеҙмәткәрҙәренең эш итеүенә йәки эш итмәүенә хәрби комиссариат начальнигына, шулай уҡ юғары комисса­риатҡа, прокуратураға йәки судҡа ялыу бирергә мөмкин.

1. Өлөшләтә мобилизациялау буйынса хеҙмәт итеү ваҡыты бил­дәләнәсәкме?

РФ Президентының 21 сентябрендәге “Рәсәй Федерацияһында өлөшләтә моби­лизациялауҙы иғлан итеү тураһында”ғы Указына ярашлы, хәрби хеҙмәт үтеү тураһында төҙөлгән контракттар өлөшләтә мобилизациялау осоро тамамланғанға тиклем ғәмәлдә ҡала. Өлөшләтә мобилизация осорон тамамлау тураһындағы ҡарарҙы Рәсәй Президенты ҡабул итә.

1. Махсус хәрби операция тамам­ланғандан һуң, Ҡораллы Көстәр сафында хеҙмәт итергә ҡалырға мөм­кинме?

Эйе. Демобилизациянан һуң контракт төҙөргә мөмкин.

1. Ниндәй ғәскәрҙәргә хеҙмәт итергә ебәрерҙәр? Ғәскәр төрөн һайларға буламы?

Мобилизацияланған граждандар теркәүгә ярашлы йәки ул булмаған осраҡта, булған хәрби-иҫәп һөнәрен һәм алдан алған хәрби хеҙмәт тәжрибәһен иҫәпкә алып, хәрби вазифаларға тәғәйенләнәсәк.

1. Хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыу тәжрибәһе булһа, ул хеҙмәткә билдәләгәндә иҫәпкә алынасаҡмы?

Эйе. Хәрби вазифаларға тәғәйенләгәндә хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыу тәжрибәһе иҫәпкә алына.

1. Мобилизация сәбәпле ковид сикләүҙәре алынырмы?

Әлеге ваҡытта федераль сикләүҙәр юҡ.

1. Мобилизацияланған кешеләргә мотлаҡ прививкалар яһаласаҡмы?

Хәрби хеҙмәткәрҙәрҙе медицина хеҙмәт­ләндереүе дәүләт өсөн өҫтөнлөклө булып тора. Рәсәй Оборона министрлығының баш санитар табибының 2021 йылдың 18 июнендәге 119-сы ҡарарына ярашлы, мотлаҡ иммунизация хәрби хеҙмәткәрҙәрҙең бөтә категорияларына, шул иҫәптән мобилизацияға саҡырылғандарға ла ҡағыла.

Вакцинация ниндәйҙер эпидемияларға юл ҡуймау өсөн кәрәк. Шуға күрә ул хәрби хеҙмәткә саҡырылыусылар һәм хәрби хеҙмәткәрҙәр өсөн мотлаҡ, прививкалар календарына һәм эпидемиологик күрһәтмәләргә ярашлы уҙғарыла.

1. Табиптар саҡырыласаҡмы?

Бөтә медицина һөнәрҙәре хәрби-иҫәп һөнәрҙәре булып тора, ә медицина хеҙмәт­кәрҙәре мобилизацияланырға тейеш. Медицина хеҙмәткәрҙәрен мобилизация эштәренә һәм бойороҡтарға ярашлы саҡырыу күҙал­лана. Шуның менән бергә мобилизация эштә­ре дәүләт сере өлкәһендәге мәғлүмәттәргә индерелгән. Мобилизация бойороҡтары граждандарға хәрби комиссариаттарҙа бирелә, уларҙың хәрби билетта күрһәтмәләре булыуы мотлаҡ.

1. Әгәр контракт буйынса тәьмин ителеш уның ипотека килешеүе төҙөлгән саҡтағы эш хаҡынан түбә­нерәк булһа, банктар заемсы яғына ипотека килешеүҙәрен ҡайта­нан ҡарарға бурыслымы? Был йәһәт­тән заемсыларҙың хоҡуҡтарын нисек тә тәьмин итеп буласаҡмы?

Рәсәй банкы банктарға мобилизациялауға саҡырылған граждандар өсөн кредит каникулдары һәм реструктуризациялау буйынса махсус программалар әҙерләргә кәңәш итте.

Көйләүсе шулай уҡ мобилизацияланған заемсылар менән килешеүҙәр буйынса бурыс (штрафтар, пенялар) иҫәпләмәҫкә, йөкләмә­ләрҙе ваҡытынан алда үтәү тураһында талаптар ҡуймаҫҡа, түләнмәгән бурысты йәки ипотека торлағын түләтеүҙе туҡтатырға, быға тиклем ялыу бирелгән торлаҡтан сығармаҫҡа кәңәш итте.

1. Мобилизацияланған кеше хәрби хәрәкәттәр шарттарында кредиттарын һәм ипотекаһын нисек түлә­йәсәк?

Кредит һәм ипотеканы үҙаллы (банк сайты йәки ҡушымтаһы аша) йәки туғандар ярҙа­мында түләргә мөмкин. Шулай уҡ мобили­зацияланған кеше кредит ойошмаһына кредитты реструктуризациялау йәки кредит каникулдары үтенесе менән мөрәжәғәт итә ала. Был уның кредит тарихына бер нисек тә йоғонто яһамаясаҡ. Банктар һәм микрофинанс ойошмалары кредит каникулдарының йәки мобилизацияланған граждандарҙың ғәмәлдәге йөкләмәләре буйынса реструктуризация­лауҙың махсус программаларын әҙерләй.

Бындай заемсыларҙың яҡын туғандарына, әгәр улар ҡарамағына алынһа, шундай уҡ хоҡуҡ бирелә.

Артабан мобилизацияланғандарға кредит каникулына хоҡуҡ закон менән нығытыласаҡ.

1. 20 йәштән 65 йәшкә тиклемге бөтә ир-егеттәр мобилизацияға эләгерме?

Беренсе сиратта I разряд граждандарын мобилизациялау буйынса хәрби хеҙмәткә саҡырырға кәрәк, был тәү сиратта ябай һәм сержант составы өсөн – 35 йәшкә тиклем, кесе офицерҙарға – 50 йәшкә тиклем, өлкән офицерҙарға 55 йәшкә тиклемге сикләүҙе күҙ уңында тота.

1. Хәрби кафедра, хәрби училище һәм университет, Эске эштәр ми­нистр­лығы университетын тамамлаусылар мобилизацияланырға тейешме?

Эйе, мобилизациялау хеҙмәтенә түбән­дәгеләр саҡырылыуы мөмкин:

- хәрби вуздарҙы тамамлаусылар, сержанттар, запастағы старшиналар, һалдат һәм запастағы матростарҙың хәрби әҙерлек программалары буйынса уҡығандар;

- әле Рәсәй Ҡораллы Көстәре запасында торған, дәүләт вуздары ҡарамағындағы хәрби уҡыу үҙәктәрен (хәрби кафедраларҙы) тамамлаған офицерҙар, сержанттар, старшиналар, һалдаттар, матростар (хәрби әҙерлек программаларын үҙләштергән осраҡта).

Һәр тәғәйен осраҡта һуңғы ҡарарҙы саҡырыу комиссияһы бөтә шарттарҙы иҫәпкә алып ҡабул итә.

1. Бер нисә гражданлығы булған кешеләргә мобилизациялау ҡағыламы?

Ике гражданлы кешеләр закон менән Рәсәй Федерацияһы граждандары булараҡ ҡына ҡарала. Уларға бөтә хоҡуҡтар һәм бурыстар, шул иҫәптән Ватанды һаҡлау буйынса ла, ҡағыла.

1. Повестканы нисек тапшыралар? Мобилизацияланырға тейешле кешене дөрөҫ итеп хәбәр итеү тип нимә иҫәпләнә?

Повестка ҡултамға ҡуйып алынырға, шәхсән тапшырылырға тейеш.

1. Повестканы Дәүләт хеҙмәт­тәре порталы аша ебәрә алалармы?

Юҡ. Ул шәхсән ҡулға тапшырылырға, ҡул ҡуйып алынырға тейеш.

1. Үҙеңдең мобилизацияланырға тейешлегеңде үҙаллы белергә буламы?

Була, бының өсөн йәшәгән урынығыҙ буйынса военкоматҡа мөрәжәғәт итергә кәрәк.

1. Эске эштәр министрлығы, Росгвардия, МЧС хеҙмәткәрҙәре саҡыры­ласаҡмы?

Улар махсус хәрби иҫәптә тора, был йәһәттән уларға ҡарата айырым тәртип ғәмәлдә.

1. Баланы яңғыҙы тәрбиәләгән ата-әсәне саҡыра алалармы?

Әгәр ул яңғыҙы 16 йәшкә тиклемге бала тәрбиәләй йәки ғаилә ағзаһын даими тәрбиәләү менән мәшғүл икән, ир кеше хәрби хеҙмәткә саҡырылмай.

1. Табиптар мобилизацияланған­дарҙы хеҙмәтләндереүгә лә, граждандар учреждениеларында эшләүгә лә етәме?

Эйе, етер. Медицина хеҙмәте эше планға ярашлы дауам итә. Медицина ярҙамының бөтә төрҙәре – беренсел, махсуслашты­рылған, шул иҫәптән юғары технологик ярҙам ҡәҙимге режимда күрһәтелә.

1. Мин запаста, повестка килмәне. Сит илгә командировкам планлаштырыла. Үҙең менән хәрби билет алырға кәрәкме? Уны кемгә күрһә­тергә бурыслымын?

Үҙегеҙҙең хәрби комиссариатҡа командировка хаҡында хәбәр итергә һәм артабанғы эш тәртибен белергә кәрәк. Хәрби билетты сит илгә алырға кәрәкмәй.

1. Призывникка бәхетһеҙ осраҡтан йәки үлемдән шәхси страховка алырға мөмкинме?

Хәрби хеҙмәткә саҡырылыусылар һәм мобилизацияланғандар үҙҙәренең иҫәбенә дәүләт тарафынан бирелгән хәрби хеҙмәт­кәрҙең страховкаһына өҫтәмә рәүештә теләһә ниндәй страховканы рәсмиләштерә ала.

1. Миңә повестка килде, әммә минең хәрби хеҙмәткә бармаҫҡа нигеҙем бар. Мине барыбер алыр­ҙармы, әллә хәрби комиссариатта тикшерерҙәрме?

Повестканы тапшырыу кешене мобилиза­цияға саҡырыуҙы аңлатмай. Повестка военкоматҡа килергә генә ҡуша. Хәрби хеҙмәткә саҡырыу тураһында ҡарарҙы мобилизация буйынса саҡырыу комиссияһы ҡабул итә. Кисектереү өсөн сәбәп бар икән, һеҙҙе саҡырмайҙар.

1. Мобилизацияланған кеше үҙе менән дарыу йә аҙыҡ-түлек ала алырмы?

Хәрби хеҙмәткәрҙәр туҡланыу һәм кәрәкле дарыуҙар менән тулыһынса тәьмин ителә. Әммә мобилизацияланған кеше, организм үҙенсәлектәрен һәм хроник ауырыуҙар барлығын иҫәпкә алып, оҙайлы һаҡлау продукттарын һәм рецепт буйынса булмаған дарыуҙарҙы ала ала. Үҙең менән алкоголь һәм көслө тәьҫирле дарыуҙар (әгәр улар рөхсәт ителмәһә) алыу тыйыла.

1. Часҡа үҙең менән телефон алып барырға яраймы?

Хәүефһеҙлек күҙлегенән сығып, хәрби час­тар биләмәһендә киңәйтелгән мультимедиалы мөмкинлектәре (смартфондар) булған телефондар менән файҙаланыу тыйыла. Үҙең менән ябай, “төймә” телефонды алырға мөмкин, ул билдәләнгән урында һаҡлана һәм хәрби хеҙмәткәргә билдәле бер ваҡытта бирелә. Бүлексәләр урынлашҡан урындарҙа фотоға һәм видеоға төшөрөү, шул иҫәптән телефон камераһына ла тыйыла.

Әлфиә МИНҒӘЛИЕВА