Улар еңеүҙе яҡынайтырға ярҙам итә

Һуңғы бер йылдан ашыу ваҡыт эсендә, йәғни махсус хәрби операция башланыу менән, Башҡортостан халҡы үҙенең берҙәмлеген күрһәтте. Ир-ат, үҙ өҫтөнә яуаплылыҡ алып, ил һағына баҫты, бында ҡалғандар, айырыуса ҡатын-ҡыҙҙар, яугирҙәрҙең тормошон еңеләйтеү өҫтөндә эш башланы.

Әлеге ваҡытта республиканың бер генә районында ла, бер ауыл биләмәһендә лә махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға ярҙам итмәгән ойошма ҡалмағандыр. Иглин районы халҡы ла Башҡорт­останда тәүгеләр­ҙән булып ирек­мән­дәр штабтарына бер­ләште һәм әүҙем эш башланы. Бөгөн шулар­ҙың береһе – Ҡалтыман ауыл биләмәһенеке менән таныштыр­маҡсыбыҙ.

Штаб Алаторка ауылында урынлашҡан. Беҙҙе унда Ҡалтыман ауыл биләмәһе ха­ки­миәте баш­лығы Флорида Мосейчук һәм бер нисә әүҙем апай ҡаршы алды. Эйе, ирек­мәндәр бында кис, эш бөткәс, етеләр тирә­һендә йыйыла. Тик барыбер ваҡыты булған­да көндөҙ ҙә йүгереп килеп китеүселәр бар икән.

– Беҙҙең биләмә ҙур ғына, уға 12 ауыл ҡарай. Ирекмәндәр штабын ҡыш ойошторҙоҡ. Эште ғинуарҙа башлағайныҡ, февралдә штабҡа әйләнде. Ә былай, махсус хәрби опе­рацияның тәүге көндә­ренән берләштек һәм ҡулдан килгәнсә ярҙам итә башланыҡ. Башта эш халыҡтан гуманитар ярҙам йыйыу­ға ҡайтып ҡалды. Инәй-апайҙар ойоҡбаштар, йыуы­нырға йыуғыстар бәйләп килтерә башланы. Яңы йылдан һуң бер яҡташыбыҙ махсус хәрби операция зонаһына ебәреү өсөн үҙенең “УАЗ” машинаһын бирергә булды. Халыҡ уны ремонтларға ҡарар итте. Ә машина әҙер булғас, уны буш килеш ебәрмәҫ өсөн аҡса йыя башланыҡ, – ти ул.

Эйе, халыҡ, дәррәү рәүештә аҡса йыйып, машинаны ремонтлай ҙа унда кәрәк-яраҡ тултырып ебәрә. Ойоҡ-кейемдән башлап, мейес, феләктәргә тиклем һала улар. Флорида Мосейчук әйтеүенсә, был ауыл биләмәһе халҡының берлә­шеп башҡарған тәүге ҙур эше була.

Шунан инде халыҡ дәртләнеп китә. Инициативалы ҡыҙҙар йыйылып һәм штабҡа тупланып, уны Алаторкала асалар. Ирекмән­дәр интернет селтәрен әүҙем өйрәнә башлай: алғы һыҙыҡта йөрөгән хәрбиҙәргә тәүге сиратта нимәләр кәрәк һәм уларҙы нисек үҙ ҡулың менән эшләргә? Тәүҙә окоп шәм­дә­рен яһап ҡарарға булалар. Өйрәнәләр, беле­шәләр һәм бары­һы ла уңышлы килеп сыға. Бында ла халыҡтың ярамы кәрәк була: консерва һауыттары, бала­уыҙ йыйыу башлана. Ҡалай һауыт­тар йыйыуҙа М-5 трассаһы буйында урынлашҡан кафе-магазиндар ярҙамға килә. Шулай уҡ был эшкә мәктәптәр, балалар баҡсалары ҡушыла. Һөҙөмтәлә 1500-ҙән ашыу окоп шәме әҙерләнә.

– Аҡсаны беҙҙең ауылдар ғына түгел, ра­йондың башҡа биләмә­ләре, хатта күрше райондарҙан да йыйыштылар. Балауыҙҙы ра­йон­дың умартасылары бирҙе. Беҙ шәм эшләү технологияһын өйрәндек, бында парафин ғына етмәй, уға балауыҙ ҙа ҡушырға кә­рәк. Артабан маскировка селтәрҙәре үрергә өйрәндек. Был эштә беҙ республикала тәүге­ләрҙең береһе инек, әле барыһы ла үрә улар­ҙы, беҙҙән килеп өйрәнгәндәр ҙә булды. Ялға ҡайтҡан егеттәргә үргән селтәрҙәр­ҙе биреп ебәрә торабыҙ, – ти хакимиәт башлығы.

Улар был эштәргә үҙҙәренең ауылдарынан киткән яугирҙәргә ярҙам тип тотонһа ла, районға ла, аҙаҡ республикаға ла өлөш сығара башлаған. Күп кенә әйберҙәрҙе республиканың Шайморатов штабына тапшырып торалар.

Йылыта башлағас, ҡыҙҙар яңы идея ме­нән яна башлай – ҡоро душ. Махсус хәрби операция шарттарында егеттәр һәр ваҡыт йыуына алмағаны аңлашыла, шуға күрә улар өсөн был уңайһыҙлыҡтан сығыу юлын эҙләп табалар. Туҡыма салфетканы махсус иретмәгә һалып һеңдерәләр, шунан киптереп, зип-пакеттарға тултыралар. Аҙаҡ ҙур ғына аҡ таҫтамал алып, ҙурыраҡ пакетҡа һалалар, шунда уҡ уларҙы ҡулланыу инструкцияһын да әҙерләйҙәр. Баҡһаң, бәләкәй туҡыманы аҙ ғына һыуҙа еүешләп ышҡынырға һәм ҙурырағы менән ҡоронорға була икән. Егеттәр уны бик уңайлы тип әйткән һәм тағы эшләп ебәреүҙе һораған. Штаб ҡыҙҙары ике меңдән ашыу дана әҙерләп ебәргән дә инде.

– Материалды һәм кәрәк-яраҡты халыҡ йыйған аҡсаға алабыҙ. Штабта әүҙем генә эшләгән алты-ете кеше булһа, кис һайын буш ваҡыты булған 30-40 кеше килә. Ғәҙәттә, ете-ун кеше селтәр үрә, бер-икәү ҡоро душ, бер нисәһе шәмдәр әҙерләй һәм башҡалар. Беҙҙең ирекмәндәр араһында 12 йәшлек балаларҙан алып 80-90 йәшлек инәйҙәргә тиклем бар. Махсус чаттар, төркөмдәр булдырған­быҙ, кеше кәрәк булһа, шунда яҙып саҡырабыҙ. Һәр кем ярҙам итергә тырыша, баш тартмай, тыңлап киләләр, шуға яҡташтарыма бик рәхмәтлемен, – ти Флорида Мосейчук.

Хакимиәт башлығы әйтеүенсә, алыҫ ауылда йәшәгәндәр, өлкәне­рәк инәйҙәр өйҙәренән ярҙам итә. Улар ойоҡбаш, йыуғыстар бәйләй. Мәҫәлән, бер апай ҡыҙы менән икәүләп 300 пар ойоҡбаш әҙерлә­гән! Уны ябай ғына итеп түгел, ә төрлө төҫтәр ҡушып бәйләгәндәр, бар күңелен һалғандары күренеп тора. Әйткәндәй, иглиндәр нимә эшләһә лә, уға күңел йылыһы ҡушырға, һалдаттарға теләктәшле­ген күрһәтергә тырыша. Мәҫәлән, ойоҡбаштар һәм башҡа посылкалар эсенә доғалар, кәнфиттәр, балаларҙың хаттарын һәм һүрәт­тәрен һалып ебәрәләр.

Ҡалтымандарҙың идеялары былар менән генә сикләнмәй. Улар итектәрҙе киптергес тә, төрлө майҙар ҙа эшләргә өйрәнгән.

– Ул яҡтағы климат беҙҙекенә тура килмәй бит. Егеттәребеҙҙең аяҡтары, тәне боҙола башлаған. 20 йыл элек үҙемдең улым армияла хеҙмәт иткән саҡтағы бер рецепт иҫкә төштө. Уның да аяғы боҙолғас, кешеләр өйрәтеүе буйынса май әҙерләп ебәргәйнем. Әле шуны иҫкә төшөрҙөк. Беҙ әҙерләгән май (мазь) составына тәбиғи үҫемлек майы, балауыҙ, прополис, йоморт­ҡа һарыһы һәм башҡа тәбиғи компоненттар инә. Уны бешерәбеҙ ҙә, бәләкәй генә быяла йәки пластик һауыттарға һалып ебәрәбеҙ, егеттәр “бик файҙалы” ти, – тип һөйләне ул.

Был штабта булып, кешеләр менән аралашыу күңелдә йылы тойғолар ҡалдырҙы. Бер кем дә уртаҡ эште ауырһынып ҡабул итмәй, киреһенсә, үҙенең бурысы тип иҫәп­ләй һәм ихлас ярҙам итә. Ҡайһы берәүҙәр балалары менән дә килә. Бөтәһенең дә маҡса­ты бер – тиҙерәк еңеү яулар өсөн алғы һыҙыҡтағы ил һаҡсыларына ярҙам итеү, яугирҙәрҙең хеҙмәтен еңеләйтеү. Улар­ға ҡарата афариндан башҡа һүҙебеҙ юҡ.

- Әлфиә МИНҒӘЛИЕВА