Ҡыҙарып сейә бешкән мәл ине...

Артабан юлыбыҙ урман яғына китте. Яйлап килә инек, һиҫкәндереп, бер егет урман эсенән килеп сыҡты ла ҡулын иҙәне. Беҙ машина күренмәҫлек булһын тип, ике-өс метр ғына ағастар араһына инеп туҡтайбыҙ. Төшөүебеҙ булды, ике машинаны ла йәшеренеү селтәре менән ябып та ҡуйҙылар.

– Бронежилеттарығыҙҙы яҡшылап кейегеҙ, сисмәгеҙ, теләһә ҡайһы ваҡытта “прилет” булыуы мөмкин, – тип тағы бер тапҡыр иҫкәртә “Боцман”.

Эйелгән ағас аҫтынан төпкә үтәбеҙ. Әйтерһең, ул арка-ишек инде. Урман тып-тын, тиһәм... эстә ағастар араһында бер ҡаласыҡ бында. “Урман” тигәндәре беҙҙеңсә бер шырлыҡ инде, ағастары беләк ҡалынлыҡ, ләкин ҡуйы. Тегеләй-былай һуҡмаҡтар һалынған. Бер төркөм һалдаттар күренде, мейестә ут яна, өҫтөнә ҡаҙан ҡуйылған, кемдер ҡоралын таҙарта, кемдер тыныс ҡына тәмәке көйрәтә. Ситтәрәк метр бейеклегендә генә йәшел япма тартылып ҡуйылған. Унда эйелеп кенә инәһең. Түшәктәр йәйелгән, ағас ботаҡтарына кәрәк-яраҡ эленгән. Был йоҡлау, ял итеү урыны. Арыраҡ ер аҫтына бүлмә ҡаҙылған. Өҫтөндә ятҡан 10 – 15 см ҡалынлығында ағас бүрәнәләрҙе брезент һәм тупраҡ менән ҡалын итеп ҡаплағандар. Блиндаж тигәндәре ошолор, тип ер баҫҡыстан төшһәм, аҙыҡ-түлек склады, башҡа кәрәк-яраҡ һаҡлай торған урын булып сыҡты.

Урман, урман, изге урман – йәшел түбәле йәшел һарай! Серле бер көскә эйә донъя ул. Ҡара урман ҡурҡыныс түгел, ҡарар ере ҡалмауы ҡурҡыныс, тигәндәре дөрөҫ икән. Ул һаҡлай бында һалдаттарҙы. Маскировка. Шом баҫа шулай ҙа күңелде. Серәкәйҙәр безелдәүе генә ҡәҙимге тормошҡа ҡайтара.

Икенсе полк әле көтөү зонаһында, йәғни бар хәрби әҙерлек менән алға ынтылырға бойороҡ көтәләр. Дошмандар уларҙың позицияһын белмәй. Һәм белергә лә тейеш түгел. Был ҙур сер. Беҙгә лә урынды бер генә мәғлүмәттә лә күрһәтмәҫкә тип ҡаты итеп иҫкәртеп ҡуйҙылар, яҙма рәүештә лә, фотоһүрәттә лә. Ошо тирәлә пехотаның хәрби машиналары йәшеренгән.  Ул башҡа урында, ахыры.  Кәмендә был урмансыҡта күҙгә салынманы. Дошмандарҙың ҡотон алып, кәрәк мәлдә генә килеп сығасаҡтар.

– БМП кеүек техникаһыҙ беҙ бары йәйәүлеләр, йәғни пехота ғына. Һәм уларһыҙ беҙ бик көсһөҙ ҙә. Төп эшебеҙҙең 90 процентын техника башҡара, уға таянабыҙ. Беҙ көнө-төнө хәрби әҙерлектә. Бойороҡ булыу менән ҡуҙғалабыҙ, – ти рота командиры “Карпыч”, ул үҙе бик етеҙ егет. Бая ҡаршы алыусы ул булып сыҡты. Бик етди ҙә күренә.

“Латип” менән танышам. Ул Илеш яғынан. Йылдан ашыу бында. БМП механик-водителе. Аҡса эшләргә тип килмәнем, тине. Армияла булған, тәжрибәһе ҙур. Автомат та тота белмәгән йәштәрҙе күпләп ала башлағастар, йәлләп, үҙе лә тәүәккәлләгән. Запорожье, Херсондағы ҡаты һуғыштарҙа булған. Ул осорҙо, ғөмүмән, яу, атыш мәлен бик иҫләгеһе килмәй. “Кәрәкмәй, унда инмәйек”, – ти ҙә ҡуя. Артыҡ насар уйҙар менән йәшәгеһе килмәйме, аңламаҫһың. Үлгән дуҫтарың төштәреңә инмәйме, тиһәм дә, кәрәкмәй, ул турала кәрәкмәй, ти. Бәлки, иҫән булыуына күҙ тейҙергеһе лә килмәйҙер. Нисек кенә булмаһын, үткәндәрҙе бик иҫләргә яратмай. Хәл-әхүәлдәрен һорашҡас:

– Ошонда йәшәйбеҙ инде. Ана, палаткалар тора. Зарланмайым. Ашау етә. Егеттәр үҙ-ара бик дуҫбыҙ. Бер ғаилә кеүек йәшәйбеҙ инде. Өйрәнгәнбеҙ бер-беребеҙгә, – тип яуап бирә.

Бында улар 17 кеше. Төрлө яҡтан йыйылғандар. Күбеһе бергә башлаған, бергә яу юлын үткән егеттәр. Яңылар өс-дүрт кенә. Ҡарап торһаң, һәр береһе ниндәйҙер эш менән мәшғүл.

– Ут яғырға яраймы ни? – тип һорайым.

– Бик яҡмаҫҡа тырышабыҙ. Бешеренеп-нитеп алам тиһәң, тиҙ арала усаҡ яҡмайынса ла булмай. Көндөҙ бик төтөн күренмәй, ағас араһында ғына тарала. Көндөҙ, яҡтыла, коптерҙар тепловизорһыҙ оса. Төнөн яғырға бөтөнләй ярамай. Тепловизорҙар уны тиҙ үк шәйләй, улайһа. Беҙҙең күп хәрәкәт төндә генә.

– Коптерҙар ҡурҡынысмы?

– Ҡурҡыныс, тип... Снаряд, граната ташларға мөмкиндәр. Ошаҡсы әҙәм кеүек ҡайҙа йөрөгәнеңде еткерәләр. Минең беренсе машинаны сәпәгәйнеләр шулай. Ремонттан яңы ғына ҡайтты. БПМ эсендә беҙ өс кеше: командир, водитель һәм наводчик. Беребеҙгә лә бер ни булманы, – иҫ киткес тыныс һөйләй. Шулай үҙен көйләгәнме, әллә ошондай ялан-яу тормошона өйрәнгәнме, тип аптырап ҡарайым. Ул һүҙен дауам итә. – Тәҡдирең шул икән, өҫтөңә килеп төшөргә лә мөмкин.

– Әле бында ла килеп төшөргә мөмкинме?

– Мөмкин, әлбиттә. Нөктәне белделәр икән... Диуаналар ултырмай унда ла. Был яу яланы, брат, хәүеф бөтә ерҙә лә бар. Көнө-төнө өҫтә еҫкәнеп коптерҙары, беспилотниктары осоп йөрөһә лә, уйлаһаң, был урын беҙҙең өсөн тыныс һанала әле. – Был һүҙҙәр мине бөтөнләй аптырата. Ныҡ егет, ысын яугир был. – Халыҡ төрлөсә ҡабул итә, әлбиттә. Китә күрмәгеҙ инде, улайһа беҙ бөтәсәкбеҙ, тип ялбарыусылары ла бар, ниңә килдегеҙ, тип екеренеүсеһе лә табыла. Колонна менән хәрәкәт иткәндә сәскә ырғытып ҡул болғап оҙатыусылар күберәк. Шуныһы күңелде йылыта. Бер нисә йылдан беҙҙең хаҡлы икәнде ныҡлы аңлаясаҡтар улар. Ысынында фашизм тотҡонлоғонда йәшәгәндәр бит.

Көнөнә бер тапҡыр булһа ла, ата-әсәләре, туғандары менән бәйләнешкә сығыу мөмкинлеге бар икән. Йышыраҡ шылтыратып булмауы аңлашыла, ситкәрәк китеп, ышыҡта тиҙ генә һөйләшәләр ҙә телефондарын һүндерә һалалар. Уныһында ла айырым кеше айырым мәлдә генә телефонына тотона ала. Күмәк бәйләнеште тегеләр һиҙеп ҡалырға ла мөмкин. Алғы һыҙыҡта бәйләнеш бөтөнләй һүндерелә. Ҡыҫҡаһы, һәр аҙымыңды, һәр ҡылығыңды самалап, ҡағиҙәләр кәртәһенән сыҡмай ғына башҡарырға кәрәк.

– Быларҙың урмандары беҙҙекенә оҡшағанмы? – мине бында бар нимә ҡыҙыҡһындыра.

– Юҡ. Һей, беҙҙәге урман – ул байлыҡ бит.  Йүнле ағастары ла юҡ. Битте ҡаплаһаң, теҙгә етмәй, тигәндәй, – үҙе ихлас йылмая. – Техниканы ҡапларҙай ярай ҙа йәшел япраҡтары бар. Анау әрһеҙ америка сағанын булһа ла күпләп үҫтермәгәндәр.

– Йәй көнө ярай ҙа, ә ҡыш көнө нисек йәшәйһегеҙ һуң?

– Урманда йәймә аҫтында йә блиндаждарҙа йәшәйбеҙ инде.  Уның нимәһе бар. Төрлөсә була. Землянка ҡаҙып ятырға мөмкинбеҙ. Йә берәй ташландыҡ өйҙә. Иң мөһиме – иптәштәр шәп булһын.